ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΥΣΗ – 3. Γαληνοτάτη Δημοκρατία και Ελληνισμός

Την ελληνική τυπογραφία του Ζαχαρία Καλλιέργη στη Βενετία (15ος-16ος αι.) διαδέχθηκε η τυπογραφία των Γλυκήδων

Η υπερχιλιετής Γαληνοτάτη Βενετική Δημοκρατία των δόγηδων (697-1797) είναι στενά συνδεδεμένη με την τύχη του ελληνισμού και μάλιστα με διπλό τρόπο. Θετικό και αρνητικό. Ως υπαγόμενη στο εξαρχάτο της Ραβέννας, αποτελούσε το δυτικό Βυζάντιο, δηλαδή την πνευματική συμπρωτεύουσα του Ρωμαϊκού κράτους με πρωτεύουσα την Νέα Ρώμη Κωνσταντινούπολη. Το 1204 η Βενετία έπαιξε τον καθοριστικό ρόλο στην άλωση της Κωνσταντινούπολης. Αμέσως μετά σχηματίστηκε εκεί μια ελληνική κοινότητα, η οποία διευρύνθηκε μετά την μουσουλμανική άλωση της Πόλης (1453) και της Κρήτης (1669). Η ελληνική τυπογραφία αναπτύχθηκε εκεί, ήδη από τον 15ο αιώνα. Το Πανεπιστήμιο της Πάντοβα, που ανήκε στην διοικητική περιοχή της Βενετίας, αποτέλεσε βασικότατο μορφωτικό κέντρο των ορθόδοξων Ελλήνων ως τον 19ο αιώνα. Το ερώτημα περί του ελληνισμού της Βενετίας συνδέεται με το γενικότερο περί της Αναγέννησης. Ήταν εξ αρχής χριστιανικό το αίτημα που προβαλλόταν μέσα από τον ελληνισμό; Η πτώση της Βενετικής Δημοκρατίας το 1797 από τον Ναπολέοντα οριοθέτησε και το «δίλημμα» της υπαγωγής ή όχι της Ελληνικής Επανάστασης στις αρχές των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Το πρώτο ελληνικό κράτος με διεθνή υπόσταση, η Επτάνησος Πολιτεία (1800-1807) απέρριψε ασυζητητί τα «δικαιώματα του ανθρώπου» και υιοθέτησε το φτερωτό λιοντάρι του Αγ. Μάρκου ως σύμβολο.
Συνέχεια

Advertisements
Posted in Uncategorized | 1 σχόλιο

ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΥΣΗ – 2. Τα Ελληνικά Δεσποτάτα

Την λατινική άλωση της Κωνσταντινούπολης (1204) ακολουθεί η κατάτμηση της αυτοκρατορίας των Ελλήνων. Ιδρύονται λατινικά πριγκιπάτα και ελληνικά δεσποτάτα. Ο ελληνισμός κατατέμνεται διοικητικά αλλά βρίσκει και νέες διόδους διατήρησης της πνευματικής του υπόστασης. Εκτός από την Νίκαια και την Τραπεζούντα στην Ανατολή, ο ελληνισμός αναδεικνύει νέες εστίες στον ελλαδικό κορμό, όπως η Άρτα και ο Μυστράς. Από εκεί, ένα τμήμα του θα διαδώσει και στην Δύση το οικουμενικό, ανθρωπιστικό και χριστιανικό του πνεύμα. Συνέχεια

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΥΣΗ – 1. Το χρονικό της Δ’ Σταυροφορίας

Όταν ο Σουλτάνος έμαθε το 1815 περί της «Ιεράς Συμμαχίας» ζήτησε να πληροφορηθεί τις λεπτομέρειες. Ήταν ανήσυχος μήπως αυτή η Συμμαχία συγκροτούσε μια Σταυροφορία εναντίον του βασικού ισλαμικού κράτους που ήταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Όμως το Συνέδριο της Βιέννης (που τελείωσε στο Παρίσι) εγγυήθηκε τα σύνορα του μεγάλου ασθενούς. Τουλάχιστον σε τυπικό επίπεδο, αφού μια επανάσταση Γραικών στα όρια Πελοποννήσου-Στερεάς Ελλάδας θα αναγνωριζόταν από την χριστιανική κοινότητα. Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία που ίδρυσε την Ιερά Συμμαχία, δήλωσε «άσχετη» με το 1821, αλλά έδωσε την οφειλόμενη λύση το 1828-29. Το περίπλοκο σκηνικό του επανελληνισμού στα 1800 είχε αντίστοιχη προϊστορία. Συνέχεια

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Roger Waters: Φέτος δεν πάμε Eurovision – στηρίζουμε ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ

Τον Μάρτιο ο Roger Waters, ιδρυτικό μέλος των Pink Floyd και ένας από τους γνωστότερους καλλιτέχνες που συμμετέχουν στο διεθνές κίνημα BDS, απευθύνθηκε στους 42 φιναλίστ της Eurovision 2019 καλώντας τους να είναι «ο ένας ή η μία» (are you the ONE?) που θα αποσυρθεί από τον διαγωνισμό. Σήμερα, σε αφιερωμένο βίντεο στην Κατερίνα Ντούσκα της λέει: «Κατερίνα, να πας εκεί στο Ισραήλ θα ήταν ένα μεγάλο λάθος νομίζω. Είσαι εσύ η μία;» Συνέχεια

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Η αβασίλευτη Δημοκρατία και “Ο Φίλος του Λαού” στην χριστιανική (;) Γαλλική Επανάσταση

Η θηλυκής αναπαράστασης θεότητα του Ορθού Λόγου ποδοπατεί τον Εσταυρωμένο (Notre Dame, 10/11/1793)

Τι είδους “λαϊκή Επανάσταση” έγινε στο Παρίσι το 1789; Ο χαρακτήρας του 1789 εμφανίζεται καθαρά από το 1792, αφού όμως οι ριζοσπάστες έχουν πάρει τον έλεγχο από τους μετριοπαθείς. Τα κεφάλια του βασιλιά και της βασίλισσας κόβονται. Στην τελετή της 10/11/1793 που λαμβάνει χώρα στην Notre Dame de Paris η θηλυκής αναπαράστασης θεότητα του Ορθού Λόγου (la déesse de la Raison) ποδοπατεί τον Εσταυρωμένο. Διακρίνεται και το νέο ιερό μέσω του οποίου πορεύεται ο άνθρωπος της “λογικής”: “Προς την φιλοσοφία” γράφει στην περίμετρο του περιστυλίου. Όχι του Πλάτωνα, προφανώς. Τι σχέση είχαν όλα αυτά με την έλλειψη ψωμιού; Συνέχεια

Posted in Uncategorized | 2 Σχόλια

Έγινε αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας ο Υψηλάντης;

Μια υπόμνηση με αφορμή την υποδοχή της καρδιάς του Αλ. Υψηλάντη στο Μεσολόγγι

Παρότι ο Αλέξανδρος Υψηλάντης αναφέρεται συχνά ως «αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας», κανένα ντοκουμέντο δεν δίνει την παραμικρή ένδειξη για κάτι τέτοιο. Το στοιχείο που οδηγεί σ’ αυτή την εκτίμηση είναι ένα μη πρωτότυπο έγγραφο. Μαρτυρά την ανάδειξη του Υψηλάντη ως Γενικού Εφόρου της Ελληνικής Εταιρείας και συνυπογράφεται στην Αγ. Πετρούπολη στις 12.4.1820 από τον Υψηλάντη, τον Ιωάννη Μάνο και τον Εμμανουήλ Ξάνθο. Αυτός που το φέρνει στην επιφάνεια το 1859 είναι ο Φιλήμων, πρώην γραμματέας του Δημ. Υψηλάντη, ο οποίος διορθώνει το δικό του «χρονολογικό λάθος» του 1834. Τότε, χωρίς να αναφέρει το περιεχόμενο του εγγράφου, έλεγε πως είχε υπογραφεί δύο μήνες αργότερα (15.6.1820). Ο Υψηλάντης μετά την 12.4.1820 υπογράφει έγγραφα που βεβαιώνουν ότι ανέλαβε ως πληρεξούσιος της Αρχής «ίνα εφορεύη και επιστατή εν πάσιν, όσα κρίνωνται άξια, ωφέλιμα και πρέποντα τη Ελληνική Εταιρία». Στα έγγραφα παραλαβής χρημάτων γράφει «Δυνάμει της πληρεξουσιότητος ην έλαβον παρά της Σεβαστής Αρχής των Φιλικών…» Συνέχεια

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Εν Μισολογγίω, 10 Απριλίου 1826 – Στοιχεία από τον φάκελο «Μεσολόγγι, 1825-26»

Εν Μισολογγίω, 10 Απριλίου 1826 και Εν ονόματι της Αγίας Τριάδος

Στέργιος Π. Ζυγούρας

1. Γιατί έγινε η Έξοδος; – Ιστορικό πλαίσιο

Η Ελληνική Επανάσταση κρατά ακόμη καλά φυλαγμένα πολλά μυστικά της. Αυτό είναι αποτέλεσμα των εκατέρωθεν αποκρύψεων και της παρασκηνιακής πολιτικής συμφωνίας των δυο πλευρών που έλαβαν μέρος στην Επανάσταση και συγκρότησαν το κράτος μέσα από τις διαρκείς μεταξύ τους συγκρούσεις. Ένα απ’ αυτά τα μυστικά είναι το Μεσολόγγι. Έπεσε από την έλλειψη τροφής. Η έξοδος έγινε στις 10 Απριλίου 1826. Η προσωρινή κυβέρνηση έχασε την ικανότητά της να το εφοδιάζει. Γιατί; Το ερώτημα δεν τίθεται. Όταν τίθεται, εξηγείται με «έλλειψη χρημάτων». Αυτό είναι ψέμα και πίσω του κρύβει μια ακόμα χειρότερη αλήθεια. Εξηγείται επίσης με απλοϊκό τρόπο: «Η πολιορκία έγινε πολύ σφιχτή». Και λοιπόν; Δεν το ήξερε αυτό από πριν η κυβέρνηση; Τι έκανε για να το αντιμετωπίσει, τόσο πριν, όσο και μετά; Γιατί δεν πήγε ξανά προς υπεράσπιση του Μεσολογγίου ο Μαυροκορδάτος όπως το 22; Τότε είχε παρατήσει την κεντρική εξουσία για χάρη της περιφερειακής. Συνέχεια

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε