ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (12ο μέρος)

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ 11ο ΜΕΡΟΣ

Ανεγνώσθη και ενεκρίθη τη πρώτη Ιανουαρίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού δεκάτου πέμπτου σωτηρίου έτους. Lu et approuvé le 1er Janvier de l’an de Grâce Mil huit cent quinze – Prince Sergius Gagarin. ΦΙΛΟΜΟΥΣΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ του Καποδίστρια, γνωστή ως «ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ». Η σχέση της με την Φιλόμουσο των ΑΘΗΝΩΝ αποτελεί κομβικό σημείο στην ερμηνεία του «1821».

Αυτοί είναι επιγραμματικά οι λόγοι πάνω στους οποίους θεμελιώνεται η αντίστροφη ανάγνωση της ιστορίας του 21. Αντί να εξετάζεται το γιατί η Δύση σύρεται παρά την θέλησή της στην Ιερά Συμμαχία η οποία ευνοεί την Ελληνική Επανάσταση, διατυπώνεται το αντίθετο δόγμα, προκαταλαμβάνοντας το υπό εξέταση ζήτημα. Έτσι υποκαθίσταται απροβλημάτιστα η Βιέννη από την Οδησσό. Τις ενδείξεις της Βιέννης τις είδαμε ήδη. Τα υπέρ της Οδησσού επιχειρήματα θα τα δούμε στη συνέχεια. Τώρα θα ασχοληθούμε με μια εξωσυμβατική, αλλά πολύ ενδιαφέρουσα διατύπωση περιέχεται στο χειρόγραφο του Ν. Υψηλάντη. Το «τι έγινε στην Βιέννη» δεν απαντιέται καθαρά, αλλά ταυτόχρονα αποφεύγεται πολύ έντεχνα και το νοηματικό κενό του Φιλήμονα «ο Μέτερνιχ είπε στον Καποδίστρια ότι δεν υπάρχουν Έλληνες και ο τελευταίος, αντιδρώντας, ίδρυσε μια φιλολογική Εταιρεία». Η διατύπωση της καποδιστριακής θέσης από τον φλογερό, λυρικό και κατά πάντων εκφραζόμενο Νικόλαο Υψηλάντη βρίσκεται στις πρώτες παραγράφους της αφήγησης: Συνέχεια

Advertisements
Posted in Uncategorized | 2 Σχόλια

Η διδασκαλία του Σωκράτη και η στροφή στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου

Aντώνη Mακρυδημήτρη

καθηγητή Πανεπιστημίου Aθηνών

Στην ιστορία της φιλοσοφίας τα ζητήματα της ηθικής δεν ήταν μεταξύ εκείνων που προηγήθηκαν στη συστηματική διερεύνηση και στον στοχασμό. Aντίθετα, το ενδιαφέρον για τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου ακολούθησε τη μέριμνα για τη φύση και το εξωτερικό περιβάλλον της ανθρώπινης συμπεριφοράς. H φύση, επομένως, προηγήθηκε της ηθικής στην πορεία του φιλοσοφικού στοχασμού και της ενατένισης.

H αποφασιστική στιγμή που σημάδεψε τη στροφή του ενδιαφέροντος και της προσοχής από τον εξωτερικό στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου συνδέεται με την ιστορική παρουσία και τη διδασκαλία του Σωκράτη τον 5ο αιώναπ.X. Πράγματι, ο Σωκράτης που θανατώθηκε από τους συμπολίτες του το 399 π.X., δίκαια θεωρείται ως ο θεμελιωτής της ηθικής φιλοσοφίας επειδή έστρεψε το φως της σκέψης και του προβληματισμού του από τη φύση στην ψυχή και την ηθική συμπεριφορά του ανθρώπου. Αυτή η «ανθρωποκεντρική» στροφή έταμε έκτοτε την πορεία του φιλοσοφικού στοχασμού και ο Σωκράτης κατέκτησε μια αν όχι την κορυφαία θέση στο Πάνθεον των φιλοσόφων της ανθρωπότητας. Συνέχεια

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (11ο μέρος)

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ 10ο ΜΕΡΟΣ

4. 4. Οι ΦΙΛΟΜΟΥΣΟΙ ή ΦΙΛΟΓΕΝΕΙΣ ή ΦΙΛΟΚΑΛΟΙ ή ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΟΙ ή ΦΙΛΙΚΟΙ ή ΦΙΛΟΙ δημιουργούν «ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ» ή «ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ», δηλαδή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Ερμής ο Λόγιος, Βιέννη 1811-1821. Το περιοδικό έντυπο της Επανάστασης του 21, ως νόμιμο μέσο, εξέφραζε το φιλολογικό – επιστημονικό της πρόσωπο και ταυτόχρονα αποτελούσε το προσωπείο της. Στις σελίδες του εμφανίστηκαν αχνά μερικές από τις παρασκηνιακές συγκρούσεις που έλαβαν χώρα εντός του επαναστατικού φορέα (της Φιλικής Εταιρείας)

Είπαμε ήδη (6ο μέρος) ότι περιφραστικά η Επανάσταση ονομαζόταν «επιστροφή των Μουσών στην Ελλάδα / στην αρχαία τους κατοικία«. Το όχημα της Ελληνικής Επανάστασης ήταν ο διαφωτισμός, όπως τον ορίζει το καποδιστριακό κείμενο του 1819 (βλ. 3ο μέρος), αντίθετα, δηλαδή, από την δυτική άποψη. Εκτός από πραγματικό όχημα, ο διαφωτισμός ήταν και πρόσχημα. Πρόσχημα αναγκαίο ως προς την εταιρική δράση, η οποία απαιτούσε συνεχείς μετακινήσεις και συγκέντρωση χρημάτων. Για ιδιαίτερους λόγους, το όχημα με το πρόσχημα δημιουργούσε ένα ξεχωριστό μείγμα στην ελληνική περίπτωση. Το εταιρικό προκάλυμμα της Επανάστασης ήταν πάντα φιλολογικό· όχι μόνον για τυπικούς λόγους. Υπήρχε και ουσία, αφού το θέμα της ελληνικής γλώσσας θα απασχολούσε τους κινούντες την Επανάσταση, ακόμα κι αν δεν υπήρχε το στρατόπεδο της νεωτερικότητας που παρουσίαζε το φως με τον δικό του τρόπο. Εφόσον η κινητήρια δύναμη της Επανάστασης προσδιόριζε ως υποκείμενο αυτής τους κατ’ αρχαιότητα «Έλληνες», με κάποιο τρόπο έπρεπε να προσδιοριστεί και η ελληνική γλώσσα που διέφερε από τις ποικίλες διαλέκτους, αλλά και από την κοινή ρωμαίικη (romaic κατά τον Byron, τον Trelawny και άλλους αγγλόφωνους). Ο Καποδίστριας ενέτασσε πάντα το επαναστατικό σχέδιο σε φιλολογικές βάσεις. Το 1802 ίδρυσε στην Κέρκυρα φιλολογικό συνεταιρισμό με την επωνυμία «Εταιρεία των φίλων» (Βροκίνης). Το 1803 η Επτανησιακή Γερουσία καλούσε -μέσω του Ι. Καποδίστρια- τον ιερέα Α. Ιδρωμένο λέγοντας: «υμείς, ως υιός πατρίδος άριστος, συζώντες με τους Δημοσθένεις, Ομήρους, Πλάτωνας, … είναι τάχα δυνατόν να απονεύσετε [αρνηθείτε] εις το ευγενές και τωόντι ελληνικόν έργον, το της πλάσεως δηλαδή τιμίων πολιτών, ήγουν νέων Ελλήνων;». Το 1804 ο Ναπολέων μπαίνει στο παιχνίδι των διεθνών σχέσεων ως αυτοκράτορας. Οι ναπολεόντεια δράση 1805-1807 έγινε αφορμή και αιτία να μετακινηθούν δυο βασικά μέλη της «φιλολογικής δράσης» από τα Επτάνησα και την Ήπειρο προς στην Ρωσία. Ο Καποδίστριας και ο Ιγνάτιος. Ο δεύτερος χρίζεται από τον τσάρο [αρχηγό της Εκκλησίας κατά το αγγλικό πρότυπο του 1533] μητροπολίτης Ουγγροβλαχίας και εγκαθίσταται στο Βουκουρέστι. Συνέχεια

Posted in Uncategorized | 2 Σχόλια

Οι Μεγάλες Ώρες – Ντοκιμαντέρ του Livemedia για τα γεγονότα εως τη Γενοκτονία

Το Livemedia παρουσιάζει το μεγάλο αφιέρωμα στα ραγδαία και τραγικά ιστορικά γεγονότα που προηγήθηκαν και οδήγησαν στη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Συγκινητικές είναι οι μαρτυρίες που ακούγονται από τους συγγενείς των επιζώντων της γενοκτονίας οι οποίοι αφηγούνται τις αναμνήσεις των γονιών και των παππούδων τους και πώς κρύβονταν στα βουνά προσπαθώντας να αποφύγουν τη σφαγή από τους Τούρκους. Ακαδημαϊκοί μιλούν για τη σημασία της περιόδου και πώς αντέδρασαν οι πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες, αποκαλύπτοντας άγνωστα ιστορικά στοιχεία. Συνέχεια

Posted in Uncategorized | 1 σχόλιο

«Πόντος – Οι μεγάλες ώρες» όσα προηγήθηκαν της Γενοκτονίας

Την Παρασκευή 18 Μαΐου, παραμονή της ημέρας μνήμης και τιμής των 353.000 θυμάτων της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, η ταινιοθήκη της Ρήξης προβάλλει το συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ «Πόντος – Οι μεγάλες ώρες» που ρίχνει φως στις στιγμές και τα γεγονότα που προηγήθηκαν της Γενοκτονίας στον χώρο πολιτικής και πολιτισμού «Ρήγας Βελεστινλής», ώρα 20.00. Συνέχεια

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Οι βιβλιοθήκες της αρχαίας Ελλάδας

Σε μια χώρα που γεννήθηκε το πνεύμα της επιστήμης και η φιλοσοφία, που η τέχνη έφτασε στο αποκορύφωμα της, που το θέατρο αποτέλεσε σχολείο υψηλού επιπέδου για όλες τις ηλικίες, σε μια χώρα που δεν υπήρξε πόλη χωρίς θέατρο – μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία του πολιτισμού – δεν θα ήταν δυνατό να μην έχουν υπάρξει και αγαπηθεί και οι βιβλιοθήκες.

Υπήρχαν βιβλιοθήκες στις αρχαίες ελληνικές πόλεις; Εκτός από σποραδικές περιπτώσεις, οι αρχαίοι συγγραφείς δεν αναφέρονται στο θέμα αυτό. Υπάρχουν όμως, ευτυχώς, επιγραφικές πηγές που έρχονται να συμπληρώσουν το κενό. Συνέχεια

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (10ο μέρος)

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ 9ο ΜΕΡΟΣ

Στον Δ΄ (τελευταίο) τόμο του ο Ι. Φιλήμων έκρινε σκόπιμο να προσθέσει στην ιστορία της Φιλικής και το Ελληνόγλωσσο Ξενοδοχείο των Choiseul Gouffier – Ζαλύκη, επαναλαμβάνοντας για τελευταία φορά ότι το θέμα της Εταιρείας παραμένει ανοιχτό.

Μετά την απώλεια των Επτανήσων (1807), ο επαναστατικός φορέας που δρα στα Επτάνησα και στον οποίο ανήκει ο Περραιβός, αντιδρά στον Ναπολέοντα με την ίδρυση του Ελληνόγλωσσου Ξενοδοχείου στο Παρίσι (1809). Υπάρχει πληροφορία που φέρει τον Καποδίστρια ως δημιουργό του «Ξενοδοχείου» με την συγκατάθεση του Ναπολέοντα (Πολλάτος, Διακόσια χρόνια Ελληνικού Τεκτονισμού). Η ταυτόχρονη ίδρυση στοάς «Άγιος Ναπολέων» στην Κέρκυρα, δείχνει μια γαλλορωσική λυκοφιλία σε τεκτονικό επίπεδο που ξεκινά με την γαλλική επανάκαμψη στα Επτάνησα. Εκεί, την ίδια περίοδο, εξελίσσεται το σχέδιο Κολοκοτρώνη-Αλή Φαρμάκη για χριστιανο-μουσουλμανική Επανάσταση σε Πελοπόννησο και Ήπειρο εναντίον του Αλή πασά. Το σχέδιο έχει την γαλλική μασονική έγκριση μέσω των Donzelot και Sébastiani. Η αγγλική επέμβαση στα Επτάνησα θα το ματαιώσει. Οι Άγγλοι θα καταλάβουν τα Επτάνησα -εκτός από την Κέρκυρα- και η «Ελληνική Εταιρεία» θα βρεθεί μετέωρη, ως προς την διεθνή της διασύνδεση, μέχρι το 1813. Το «Ελληνόγλωσσο Ξενοδοχείο» φαίνονται να κινούν δυο λόγιοι: ο Μακεδόνας Γρηγόριος Ζαλύκης και ο Γάλλος πολιτικός-διαφωτιστής Σουαζέλ Γκουφιέ. Την υπόθεση του Ξενοδοχείου ανακοινώνει το 1861 ο Φιλήμων. Ο πάροχος των πληροφοριών προς τον Φιλήμονα λέει ότι ο Κοραής αρνήθηκε να γίνει αρχηγός του Ξενοδοχείου προφασιζόμενος ότι ανήκει σε άλλη Εταιρεία, ενώ ο πραγματικός λόγος ήταν η απέχθειά του προς τον Ζαλύκη. Η άρνηση ίσως αληθεύει ως προς το πρώτο τμήμα της. Ο Κοραής εκφράζει την αποδοκιμασία του προς το εταιρικό σχήμα και όχι σε πρόσωπα. Λέει ότι το Ξενοδοχείο είναι μια «γελοία εταιρεία» και μια «συνωμοσία δυο ή τριών πονηρών ανθρωπίσκων με άλλους δύο ή τρεις ηλιθίους» (Επιστολή προς Αλέξανδρο Βασιλείου, 15-5-1810) αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο στόχος απορρίπτεται, όχι τα πρόσωπα στα οποία ο Κοραής θα ετίθετο επικεφαλής. Συνέχεια

Posted in Uncategorized | 4 Σχόλια