Παραδείγματα μαρξιστικής εθελοτυφλίας για το 1821 #1β

Συνέχεια από το α΄ μέρος

Τι είδους πόνο μπορεί να είχε προκαλέσει το 1819 ο Καποδίστριας στον Κοραή;

 

Εκτός από τον Καποδίστρια, η ιστορία έχει εξοβελίσει και τον Κοραή από την οργάνωση της Επανάστασης. Μπορούσε να γίνει διαφορετικά; Τι λέει ο Αρς;

Όχι, ιδιαίτερα μετά το 1831, δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά και οι λόγοι είναι:

  • Κάθε αναφορά σε ηγετική παρουσία του Καποδίστρια στον επαναστατικό μηχανισμό προσέκρουσε στην πάγια θέση της Ρωσίας η οποία θα έπρεπε -επίσημα- να φαίνεται ανεύθυνη και αμέτοχη στο «ελληνικό θέμα».
  • Κάθε αναφορά σε ηγετική παρουσία του Καποδίστρια θα ανέσυρε τον καίριο, ηγετικό ρόλο του Κοραή ο οποίος τυπικά ανήκε στην παραδοσιακή πλευρά, ουσιαστικά -από το ~1795- είχε προσχωρήσει ανεπιστρεπτί στο αντιχριστιανικό στρατόπεδο (βλ. τη στάση του Κοραή από την εκστρατεία του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο μέχρι την κορύφωση του 1806 επί Επτανήσου Πολιτείας, την εκδοτική μάχη παρασκηνίου μεταξύ Κοραή-Πάριου, την αποδοκιμασία του 1819 προς τον Καποδίστρια, τις αρνητικές αναφορές του Κοραή για τον Καποδίστρια το 1827, τις αναφορές του Κοραή στα κείμενα 1830-32 για Ναπολέοντα, Καποδίστρια κλπ). Ο Κοραής είχε αντίστοιχο ρόλο παρασκηνίου με τον Καποδίστρια. Στη σωζόμενη αλληλογραφία του διακρίνεται η προτροπή «καύσε την επιστολή».
  • Η θεωρία των ανωνύμων της Οδησσού είχε εδραιωθεί πριν το 1821. Σε μεγάλο βαθμό οφειλόταν στις διεθνείς ισορροπίες Βιέννης-Παρισιού (1814-15) περί νομιμοποίησης μελλοντικού ελληνικού/γραικικού κράτους. Η σύγκρουση της Κων/πολης (1818) και οι απαιτούμενοι ελιγμοί που όφειλε να κάνει η καποδιστριακή πλευρά μέχρι να επιβληθεί η «λύση Υψηλάντη» στην ηγεσία του μελλοντικού κράτους, επέβαλε την περαιτέρω απόκρυψη της Κωνσταντινούπολης και του ρόλου που έπαιζε η εκεί ρωσική πρεσβεία. Η δέσμευση του Καποδίστρια (Υπόμνημα 1826) προκειμένου να γίνει διεθνώς αποδεκτή η παρουσία του στο τιμόνι της Επανάστασης έκανε μονόδρομο την εδραίωση της Οδησσού. Τα μόνα στοιχεία που έμειναν για να θυμίζουν την πραγματικότητα ήταν οι πολλαπλές εκδοχές σε πρόσωπα – αριθμό προσώπων και η μάχη Ξάνθου-Αναγνωστόπουλου μέσω του Φιλήμονα κυρίως.
  • Οι υπερασπιζόμενοι τον Καποδίστρια μετά το 1831 το κάνουν κυρίως ως προς το διεθνές «ειδικό ακροατήριο» και έναντι όσων είχαν αναλάβει να συνεχίσουν τη -μετά θάνατο- δυσφήμηση του Ι. Καποδίστρια. Πλην του Φιλήμονα που τον Οκτ. 1831 αυθόρμητα θ’ αναφερθεί στην περίοδο 1822-27 μόνο για να συγκρίνει τα πολιτεύματα και τον τρόπο άσκησης της εξουσίας, όλοι αναφέρονται στην περίοδο διακυβέρνησης 1828-31. Ουδείς  διανοείται να χρησιμοποιήσει ως επιχείρημα υπεράσπισης του Καποδίστρια την αρχηγική του θέση στην οργάνωση της Επανάστασης. Τη γραμμή αυτή υιοθετεί και ο Φιλήμων του 1859-61 αφήνοντας μόνο διαρκή υπονοούμενα για την καποδιστριακή διάσταση της Φιλικής Εταιρείας.
  • Η διεθνής παρασκηνιακή συμφωνία που -προφανέστατα- έγινε πριν τη μεταβολή του 1843 για την «μη ολοκληρωμένη γραικική επανάσταση», έσβησε τη μορφή του Υψηλάντη από την ουσιαστική τριάδα Κοραής-Ρήγας-Υψηλάντης και άφησε την ισορροπία μεταξύ Αθηνάς και Φοίνικα στα πρόσωπα του Κοραή και του Ρήγα με τον τελευταίο να εκπροσωπεί και τον υποχρεωτικώς απόντα Καποδίστρια. Ο Ρήγας είχε από το 1806 καταγραφεί -χωρίς ένσταση- ως «μέλος» της κοραϊκής πλευράς και κάθε μεταγενέστερη αμφισβήτηση του δημοκράτη-Ρήγα θα έθετε αυτομάτως «θέμα Καποδίστρια».
  • Οι εξελίξεις 1912-1922 έθεσαν ταφόπλακα στην ήπια «παραδοσιακή διεκδίκηση» του Ρήγα και του Καποδίστρια, με αποτέλεσμα η μεν μάχη κοραϊστών-καποδιστριακών να γίνεται χωρίς ουσιώδη άξονα, η δε Ελληνική Επανάσταση να βρίσκεται χαλαρά συνδεδεμένη με τον διαφωτισμό στον οποίο είχαν τοποθετηθεί οι Καποδίστριας & Κοραής. Η πρόσκαιρη εμφάνιση του Φοίνικα το 1944 λησμονήθηκε. H τελευταία του εμφάνιση το 1967 προσπάθησε να συνδέσει με τον πιο άφρονα τρόπο το 21 με την 21η Απριλίου, με αποτέλεσμα να επικρατήσει έκτοτε κάθε συζήτηση που απομάκρυνε περισσότερο από ποτέ τον Καποδίστρια από τον ρόλο που είχε στο 1821.

Ο Αρς υιοθετεί το σχήμα που πρώιμα εξέφρασε ο Ξάνθος για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα στην ανάδειξη του Υψηλάντη: δεν χρειάζεται πολύ φως ο λαός για να κερδίσει την ελευθερία του, χρειάζεται πολύ τόλμη και αποφασιστικότητα. Συνεπώς, ο Κοραής και ο Καποδίστριας όχι μόνον εμφανίζονται σε αγαστή συνεργασία μεταξύ τους και επιφυλακτικοί σε μια επανάσταση που άλλοι δημιουργούν, αλλά και ως οι αφελείς που, ενώ γνωρίζουν τα πάντα για τη δύναμη της γνώσης και την τέχνη της πολιτικής, παρουσιάζονται ως πρόεδροι πολιτιστικών συλλόγων και φιλεκπαιδευτικών σωματείων. Τουλάχιστον, ο Αρς, είτε αυτοβούλως, είτε υιοθετώντας τον Φιλήμονα, εντοπίζει στοιχειωδώς τη σύγκρουση κοραϊστών-καποδιστριακών εντός της λεγόμενης «Φιλικής» η οποία και συνεχίζεται και εντείνεται μετά την 15/6/1820.

Μια καίρια πληροφορία και από τις λίγες ουσιώδεις που εντόπισε ο Αρς (σ. 360), πέρασε τελείως ανεκμετάλλευτη όπως φαίνεται και στις επόμενες σελίδες.

Πώς έπρεπε να ονομάσει τους αντιφρονούντες ο Υψηλάντης; «Κοραϊστές»; Και σε ποιον θα έλεγε τέτοιο χαρακτηρισμό; Σ’ αυτόν από τον οποίο παρέλαβε το ελλειμματικό ταμείο της Κωνσταντινούπολης; (σ. 361-62). Αποκαλυπτικές για τον ενδοεταιρικό πόλεμο 1818-21 είναι οι μαρτυρίες των Στ. Κουμπάρη, Νικ. Υψηλάντη, Θ. Νέγρη, οι καταγραφές του Ι. Φιλήμονα κ.α.

 

 

Η ταυτότητα της Επανάστασης σε συνάρτηση με τον Υψηλάντη και την Εταιρεία

Μπορεί ο αρχηγός της επανάστασης να διαψεύδει τον στόχο της; Όχι βέβαια. Αλλά ποιος είναι ο αρχηγός και ποιος ο στόχος; (σ. 377)

Μια από τις κεντρικές δογματικές αγκυλώσεις του Γκριγκόρι Αρς είναι η κατάταξη των Υψηλαντών στο νεωτερικό στρατόπεδο. Πέρα από τη μακρά υψηλαντική προϊστορία και την έμφαση που δίνει ο Υψηλάντης στην «Ελληνική Φιλοκαλία» ως «ιδεολογικού μανιφέστου» των Εφοριών, ο Αρς παραγράφει και την αναφορά του Νικ. Υψηλάντη για τον ενθουσιασμό με τον οποίο οι εταίροι πανηγύρισαν στην Κων/πολη τη συμβιβαστική πρόταση του Ξάνθου. «Ζήτω η Ελλάς, Ζήτω η Ελευθερία, Ζήτω η αριστοκρατία» φώναξαν, όταν «συμφώνησαν» να απευθυνθεί ο Ξάνθος στους Καποδίστρια-Υψηλάντη και οι Αναγνωστόπουλος-Τσακάλωφ στον Ι. Καρατζά. Στην πραγματικότητα, οι κοραϊστές αδυνατώντας να εκλέξουν τον Καρατζά μονάρχη της Ελλάδας, πρότειναν «με θέρμη» τον Καποδίστρια ώστε να κάψουν το χαρτί που αυτός έπαιζε μέσω του Αλ. Υψηλάντη. Ο δε Υψηλάντης αναλάμβανε ηγέτης της μελλοντικής Ελλάδας έχοντας χάσει το δεξί του χέρι στον πόλεμο ενάντια στη Γαλλική Επανάσταση και ξεκινούσε την Ελληνική Επανάσταση προσφωνώντας «Έλληνες» τους Σέρβους και τους Βούλγαρους.

Στην ίδια σελίδα (377) ο Αρς δίνει στη χριστιανική πίστη (αποκάλυψη Θεού) νόημα θρησκείας (ανακάλυψη ανθρώπου) και στη συνέχεια κρίνει κατά πόσο η θρησκεία αλλοιώνει την πολιτική ελευθερία που ο ίδιος -δογματικά- πιστεύει ότι δημιουργεί τον μυστικό επαναστατικό φορέα.

Σε άλλο σημείο της σελίδας 377 ο Αρς εντοπίζει προσπάθεια μερίδας που θέλει να δώσει «Θρησκευτικό περιεχόμενο στον αγώνα» με το οποίο ο Υψηλάντης διαφωνεί. Ας δεχθούμε για μια στιγμή την προβληματική ορολογία και το σκεπτικό του. Α) Στη σελ. 356 ο Αρς απέτυχε να εξηγήσει το νόημα της έκδοσης της Ελληνικής Φιλοκαλίας στην οποία ο Υψηλάντης έδωσε τεράστια έμφαση. Δεν εξήγησε τι σήμαινε η «αρχική» έκδοση του 1782 και δεν ερεύνησε αν όντως επανεκδόθηκε η Φιλοκαλία το 1820. Β) Ο Αρς επικαλείται τι έγραφε ο Υψηλάντης από το Ισμαήλ, όταν έχει ήδη μιλήσει για κοραϊστές και αντικοραϊστές, όταν ο Υψηλάντης ακόμα και στην κεντρική του Προκήρυξη «Μάχου υπέρ Πίστεως…» θα μιλήσει ενωτικά, δίνοντας το κέντρο βάρος στο μήνυμα «είμαστε χριστιανοί, θα νικήσουμε μαχόμενοι κάτω από το σημείο του Σταυρού». Γ) Ο Αρς αρνείται να αξιολογήσει τις μαρτυρίες του ετοιμοθάνατου Υψηλάντη τις οποίες ακόμα και ο Φιλήμων δημοσίευσε λογοκριμένες ως προς τη σχέση Υψηλάντη-Καποδίστρια.

Είναι, συνεπώς, λογικό να ταυτοποιούμε την Ελληνική Επανάσταση, να ταυτοποιούμε τον Υψηλάντη, όταν δεν υπάρχει το παραμικρό στοιχείο ταυτοποίησης της Φιλικής Εταιρείας; Ειδικά ο Αρς αυτό πρέπει να το γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα, εφόσον πρώτος έφερε στην επιφάνεια έγγραφα σχετικά με την επίσκεψη του Γαλάτη το 1816 στην Οδησσό και στην Μόσχα και το 1817 στην Αγ. Πετρούπολη. Γνωρίζει λοιπόν ότι η μόνη Εταιρεία στην οποία με σαφήνεια αναφέρονται τα περί Γαλάτη έγγραφα είναι η Φιλόμουσος, η δε «Φιλική Εταιρεία» μπορεί να ανιχνευτεί μόλις στο περίεργο «Συμφωνητικό της Κων/πολης τη Φθινοπωρινή Ισημερία του 1818». Όλη η τεκμηρίωση της Φιλικής του 1814 στην Οδησσό στηρίζεται στο έγγραφο αυτό, ενώ η πολύχρονη διαμάχη Αναγνωστόπουλου – Ξάνθου που έγινε δήθεν για τα εταιρικά πρωτεία, δεν κατόρθωσε να ανασύρει ούτε ένα έγγραφο που να αναφέρεται είτε σε «ίδρυση» είτε σε «Φιλική Εταιρεία» πριν το 1818. Το κενό αυτό έγινε προσπάθεια να καλυφθεί εκ των υστέρων με την αφήγηση που εμφάνιζε τον Γαλάτη να μυεί Φαναριώτες όπως ο Μαυροκορδάτος φιραρής στην «Φιλική»! [για τον Αρς ο Μαυροκορδάτος έγινε φιραρής=φυγάς από την Βλαχία προς τη Ρωσία, λόγω του υπόγειου πολέμου που υπέστη από τον ανταγωνιστή-φαναριώτη Αλέξανδρο Υψηλάντη (σ. 209), ενώ αργότερα συνάντησε τυχαία το γιό του ανταγωνιστή του Κων/νο Υψηλάντη στη Μόσχα (σ. 210). Συνεπώς, ο Αρς αρνείται να εξετάσει τον ρόλο των Φαναριωτών στο ελληνικό θέμα]. Μένει ο «κατάλογος των μελών» της Φιλικής.

Τον καταφανώς κατασκευασμένο εταιρικό κατάλογο Ξάνθου-Σέκερη, βασισμένο πάνω στο Ξάνθειο αφήγημα η ιστορία εμφάνισε έναν αιώνα μετά το α’ Δοκίμιο του Φιλήμονα. Είναι ένας κατάλογος που -πέρα απ’ όλα τ’ άλλα- επικάθεται στην πλήρη αδυναμία τόσο του Ξάνθου, όσο και του Αναγνωστόπουλου να αποδείξουν την ίδρυση της Εταιρείας και τη δική τους δράση πριν το 1817. Ο μαρξιστής Βασίλης Κρεμμυδάς προσπαθώντας να εξηγήσει τις «αθρόες μυήσεις» από το 1818, αγνόησε κάθε στοιχείο που δείχνει σιωπή και απόκρυψη των προ του 1818 γεγονότων. Παραμερίζοντας ακόμα και την «σύμπτωση» της ίδιας ακριβώς χρονικής περικοπής των Απομνημονευμάτων του Σταμάτη Κουμπάρη (δημοσιεύτηκαν το 1909), κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι «αθρόες μυήσεις» οφείλονταν κυρίως στην ανεργία που ενέσκηψε το 1816-17 γύρω από το ναυτικό επάγγελμα και στα ανενεργά κεφάλαια που αποφάσισαν να επανεπενδυθούν. Δεν πρόσεξε ότι οι «αθρόες μυήσεις» συμπίπτουν χρονικά με το παράδοξο Συμφωνητικό της 22/9/1818, με τα κουτσουρεμένα αρχεία Ξάνθου και Π. Σέκερη οι οποίοι εμφανίζονται να δρουν για πρώτη φορά μετά το χαμό του Σκουφά. Δεν πρόσεξε ότι αυτές οι «αθρόες μυήσεις» είναι ανεπαρκέστατες για μια Επανάσταση: 134 εγγραφές έχει ο κατάλογος Ξάνθου-Σέκερη, 520 μέλη έχει το αρχείο Π. Σέκερη, 600.000 υπογραφές επικαλέστηκε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης κατά την κήρυξη της Επανάστασης σύμφωνα με τον Αρς. Ο Μέξας που δημοσίευσε τον κατάλογο Ξάνθου-Σέκερη, δεν δίστασε να διορθώσει τον Κολοκοτρώνη ως προς το πού και ποιος τον μύησε και να θεωρήσει αξιόπιστο το κείμενο του Νέγρη για να διορθώνει πλήθος μυήσεων. Το αποκορύφωμα της προκατάληψης με την οποία αντιμετωπίστηκε ο «γνήσιος κατάλογος των εταίρων» ήταν οι ποσοστώσεις και τα ραβδογράμματα που ξεκίνησαν από τον George D. Frangos (1971) για να αποδείξουν «επιστημονικά» ποια ήταν η ταυτότητα της επαναστατικής οργάνωσης που ξεκίνησε από τρεις στην Οδησσό.

Ο Υψηλάντης δεν ήταν ο δημοκράτης που θα ήθελε ο Αρς και τα στοιχεία που όντως παραπλανούν ως προς την ταυτότητά του, εντάσσονται στις ισορροπίες που όφειλε να τηρήσει ως αρχηγός της Επανάστασης. Ήταν τουλάχιστον ο «ηγέτης της Φιλικής Εταιρείας» που γράφει ο Αρς; Όχι, ούτε αυτό ήταν, όπως δείχνουν πολλά τεκμήρια.

 

Αλέξανδρος Υψηλάντης: αρχηγός του κράτους; (Συνταγματική ή Απόλυτη Μοναρχία;) Όχι! σύμφωνα με τον Αρς: αρχηγός της Εταιρείας των πολλών που έψαχναν για συναρχηγό μόνο στον Καποδίστρια (Δημοκρατία).

Το κερασάκι στην μαρξιστική τούρτα του Αρς αποτελεί η εμμονή πως ο Υψηλάντης έγινε αρχηγός της Εταιρείας, καταφέρνοντας επίσης να ξεγελάσει τον τσαρικό μηχανισμό, υποβοηθούμενος δηλαδή από «Ρώσους δημοκράτες» σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο. Μέσα στην εθελοτυφλία του ο Αρς αναγκάζεται να αγνοήσει και το γεγονός της τεράστιας ασυμφωνίας μεταξύ αυτού που εμφανίζεται ως «Συμφωνητικό της Κων/πολης Σεπ. 1818» και της «πρωτοβουλίας του Ξάνθου» να στραφεί στον Υψηλάντη. Ο Ξάνθος απευθύνεται στον Καποδίστρια «εν αγνοία του τσάρου» και αποφασίζει μόνος του να παραβιάσει το Συμφωνητικό που «περιέφερε επί 16 μήνες». Τέτοια δυνατότητα είχε ένας σύμβουλος-υπουργός του τσάρου και τόσο υψηλή οργάνωση είχε η επαναστατική Εταιρεία σύμφωνα με τον Αρς. Το σκηνικό οργάνωσης της Επανάστασης αποκτά διάσταση θεάτρου Σκιών αλλά αυτό είναι αδύνατο να κινητοποιήσει την λογική του. Δεν διορθώνει τα προφανή του λάθη ούτε μετά τη δημοσιοποίηση του Αρχείου Ξάνθου που άρχισε να εκδίδεται το 1997. Με το αρχείο αυτό επιβεβαιώθηκε η αυτολογοκρισία του Ξάνθου που είχε γίνει το 1845 ύστερα από μια μακρά περίοδο τεράστιων πιέσεων και εκβιασμών ώστε να κλείσει το θέμα «οργανωτικός φορέας της Επανάστασης».

Ιστορικοί όπως ο Αρς δεν εντυπωσιάζονται από πλήθος γραπτών τεκμηρίων στα οποία ο Υψηλάντης δηλώνει πληρεξούσιος της Αρχής (και όχι Αρχή). Στη σελ. 361 αναφέρει ξεκάθαρα πως ο Υψηλάντης παρουσιάζει έγγραφα στην Οδησσό [Αύγουστο – Σεπτέμβριο 1820] που πιστοποιούν ότι η Αρχή τον διόρισε «Γενικό ΤΗΣ Επίτροπο». Στη σελ. 342 ο Αρς σημειώνει ότι επιστολές εκ μέρους του Υψηλάντη ΚΑΙ εκ μέρους της Αρχής στέλνονται μετά τις 15 Ιουνίου 1820. Ποια είναι λοιπόν η Εταιρική ΑΡΧΗ που λειτουργεί από τις 15/6/1820 μέχρι την 24/2/1821; Είναι όσοι συνεδριάζουν στο Ισμαήλ; Είναι οι 8 που «υπέγραφαν» το Συμφωνητικό της Κωνσταντινούπολης όταν εκεί βρίσκονταν 4; Είναι οι 8 συν τους 8 που φέρονται να προσχώρησαν στην πολυμελή (δημοκρατική) αρχή της Οδησσού μεταξύ Σεπ. 1818 και Ιαν. 1820; Γιατί η σοβαρή ιστορία δέχεται να διευρύνει μια ατεκμηρίωτη Οδησσό με το κωμικό επιχείρημα ότι μετά τον Σεπτέμβριο του 1818 οι Τσακάλωφ, Αναγνωστόπουλος & Ξάνθος είχαν από ένα πανομοιότυπο Συμφωνητικό των τεσσάρων με οκτώ θέσεις προβλεπόμενων υπογραφών και κατευθύνθηκαν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, χωρίς δυνατότητα  άμεσης μεταξύ τους επικοινωνίας, για να χρίσουν συναρχηγούς τους Δικαίο, Αθ. Σέκερη, Πατζιμάδη, μ. Ιγνάτιο, Μαυροκορδάτο, Δομνάδο, Καποδίστρια;

Ο Υψηλάντης ξεγελά τους πάντες; Ποια «Αρχή» προστάζει τον Υψηλάντη; Ένα από τα ερωτήματα που δεν θέτει η μαρξιστική ιστορία.

Είναι -τελικά- σημαντική η προσφορά του Αρς; Ναι, αν απομονώσει κάποιος τα τεκμήρια που έφερε στο φως από τις ερμηνείες του. Λείπουν βέβαια τα πρωτότυπα ντοκουμέντα σε πολλές περιπτώσεις (με πιο κρίσιμα ίσως τα περί Γαλάτη), αλλά, αυτό που κυρίως λείπει, είναι η αξιοποίηση των ντοκουμέντων. Αντίθετα, περισσεύει μια προσπάθεια συσκότισης / αντιστροφής που επιχειρεί μέχρι σήμερα η πλευρά των πανεπιστημιακών, οπαδών του ιδεοληπτικού διαφωτισμού· αυτή γίνεται είτε με την αποσιώπηση στοιχείων, είτε με την προσπάθεια επιβολής της αντινομίας ως λογικής, είτε με την αποτροπή της λογικής συγκρότησης σε φοιτητές – ερευνητές. Ακολουθεί ένα τέτοιο παράδειγμα που δημόσια εκφράστηκε κατά την επετειακή εκδήλωση του ΕΚΠΑ για τα 200 χρόνια από την ίδρυση της Εταιρείας. Και το παράδειγμα αυτό αποδέχεται πανηγυρικά την αντινομία του Αρς «η ρωσική πολιτική είναι αντίθετη με τις νεωτερικές επαναστάσεις αλλά δεν κάνει το παραμικρό για να σταματήσει το νεωτερικό ελληνικό εταιρικό κίνημα για το οποίο γνώριζε τα πάντα από το 1817».

 

 

Αρς: ένας «Ξάνθος» του 20ου αιώνα, λίγο πριν ο Ξάνθος «επανεμφανιστεί» – Ο ογκόλιθος των κενών-αντιφάσεων μεγεθύνεται από το 1964 ως το 2014, το ίδιο και ο «επιστημονικός» δογματισμός

Η προσοχή των ιστορικών στο Αρχείο Εμμανουήλ Ξάνθου (1997-2014) ήταν αντίστοιχη των λοιπών έργων του Ξάνθου όπως το «Υπόμνημα», η «Απολογία» και η Αναφορά στην Εθνοσυνέλευση του 1843. Συνεπώς, η τεκμηρίωση της γέννησης του ελληνικού κράτους δεν στηρίζεται καν στο «εις μάρτυς». Στηρίζεται στο «ουδείς μάρτυς», επειδή, ακόμα και στα «Απομνημονεύματα», οι ιστορικοί όλων των τάσεων εφάρμοσαν ακραία επιλεκτικότητα.

Όπως φαίνεται, το τεράστιο κενό 1814-1818 της Εταιρείας των Φιλικών δεν συγκινεί τον Γκριγκόρι Αρς. Κι αυτό είναι επόμενο, όταν -κατ’ αυτόν- ένας «πατριώτης» παίρνει τα όπλα και υπερασπίζεται μια «πατρίδα» επειδή έχει ως Πατέρα τον εντολέα Στάλιν, ποτέ όμως τον εντολέα Καποδίστρια ή τον Υψηλάντη. Διαφαίνεται όμως ένα ακόμα ζήτημα· ότι έγινε προσπάθεια ν’ αποτελέσει ο Αρς έναν δεύτερο Ξάνθο για το Ελλαδικό κράτος· έναν μάρτυρα μιας προκαθορισμένης μαρτυρίας που θα επιβεβαίωνε «με ρωσικά ντοκουμέντα» ότι η ιδρυτική Οδησσός υπήρξε και ο Καποδίστριας με τη ρωσική πολιτική αντιστάθηκαν σ’ αυτήν. Η ανάγκη έγινε επιτακτική καθώς πλησίαζε η επέτειος των 150 ετών (1964) και η παραδοσιακή πλευρά στην Ελλάδα έκανε κάποιες μικρές κινήσεις διαφώτισης ως προς την μυστική οργάνωση που κίνησε την Επανάσταση (Πρωτοψάλτης, Μελετόπουλος, Ενεπεκίδης, Καμαριανός).

Προς την αντίθετη πλευρά κινήθηκε η ομάδα Κ. Θ. Δημαρά. Με το υπόμνημα του 1826, ο Καποδίστριας δεσμευόταν οριστικά να κρύψει τον ρόλο του και τον ρόλο του τσάρου στην οργάνωση της Επανάστασης. Εξηγώντας όμως πώς έπεισε τον τσάρο να προσχωρήσει στους «Αθηναίους» Φίλους των Μουσών του 1813, είχε χαρακτηρίσει «φαινομενικό» τον μορφωτικό σκοπό της Εταιρείας. Έτσι, ο Δημαράς έσβησε την επίμαχη λέξη του Καποδίστρια από την έκδοση της «Αυτοβιογραφίας» του 1962 (που υπήρχε στην α΄ έκδοση του 1940), πιστεύοντας ενδεχομένως ότι είχε κάθε δικαίωμα να διορθώσει την «αβλεψία» δια της οποίας ο Καποδίστριας παραβίαζε τη συμφωνία του. Με τη ρωσική και την αγγλική πολιτική απούσες ενός προσυμφώνου για το ελληνικό ζήτημα, ο δρόμος για μια λαϊκή Οδησσό ήταν ανοιχτός. Μόνο τα ίχνη της τεράστιας επιμονής των μαρξιστών του 19ου αιώνα να συμπεριληφθεί ο Ξάνθος στην ιδρυτική ομάδα άφηναν περιθώριο στους ερευνητές του επόμενου αιώνα να συνειδητοποιήσουν ότι η ιδρυτική θεωρία έπασχε συνολικά και αγωνιζόταν να κρύψει την προεπαναστατική σύγκρουση των δυο αντίθετων πλευρών.

Τραγική ειρωνεία: ενώ οι μαρξιστές του 21ου αιώνα πανηγύριζαν μέσω του Αρς για τον «πιστοποιημένο πλέον», νεωτερικό επαναστατικό φορέα, ο ίδιος ο Ξάνθος τίναζε το σαθρό οικοδόμημα στον αέρα, επιβεβαιώνοντας -μεταξύ άλλων- τον Υψηλάντη, που πριν ξεψυχήσει ορκιζόταν πως δεν οργάνωσε ο ίδιος την Επανάσταση και που τον Οκτώβριο του 1820 έλεγε ότι εκτελούσε εντολές της Εταιρικής Αρχής. Και τον δικαίωνε, όχι τόσο μέσω της πλάγιας επιβεβαίωσης του καποδιστριακού ρόλου, αλλά μέσω της ξεκάθαρης εικόνας πώς ούτε ο Ξάνθος, ούτε κάποιοι άλλοι «εκ των 15 ή 16» αποτελούσαν την Αρχή που στα τέλη του 1820 διαβίβαζε εντολές στο στρατηγείο του Κισινόφ.

 

 

Το 2014, ανήμερα του Σταυρού, η κρατική τηλεόραση επέλεξε να μας ενημερώσει για το τι ήταν η Φιλική Εταιρεία. Ο γεμάτος λάθη, κενά και αντιφάσεις μαρξιστικός μονόλογος περιλάμβανε και την απόλυτη σιωπή για το Αρχείο του Εμμανουήλ Ξάνθου που τότε ολοκληρώθηκε (1997-2014). Επιπρόσθετα, εκθειάστηκε και πάλι η μεγάλη προσφορά του Αρς, ώστε να λάβει ανανεωμένη πιστοποίηση το αφήγημα «Απομνημονεύματα Ξάνθου». Υπερβολική είναι αυτή η διαπίστωση, αφού η κρατική εκδοχή αποσιώπησε το πλήρες κείμενο από το 1845, αλλά και τα κείμενα που ο Ξάνθος έγραψε και δεν εξέδωσε. Κι αυτό όμως είναι υπερβολή και περιττό επιχείρημα ως προς το τι δεν ήταν η Επανάσταση του 1821. Μια ατεκμηρίωτη εξιστόρηση θα γινόταν αντιληπτή ως τέτοια, αν γνωρίζαμε ότι η ιστορία γέννησης του ελληνικού κράτους λέει ότι κάποιος που ιδρύει έναν επαναστατικό μηχανισμό, στη συνέχεια αποσύρεται για να παντρευτεί και να κάνει παιδιά. Μια ατεκμηρίωτη εξιστόρηση θα γινόταν αντιληπτή ως τέτοια, αν γνωρίζαμε πως η ιστορία γέννησης του ελληνικού κράτους λέει ότι κάποιος ιδρύει έναν επαναστατικό μηχανισμό, και αναθέτει την αρχηγία σε κάποιον άλλο, που, όταν τον καλεί από το Κισινόφ για την κήρυξη της επανάστασης, ο πρώτος παραμένει στο Ισμαήλ, επειδή το χιόνι ήταν πυκνό.

 

Η ταυτότητα της Επανάστασης σε συνάρτηση με τα εταιρικά σύμβολα & το «δια ταύτα»

[Σήμερα το ελληνικό έθνος-κράτος εξωθεσμικώς κατεδαφίζεται χάριν του υπερέθνους-κράτους της Ε. Ε. Όσοι δημοκράτες θεωρούν «πρόοδο» αυτή την κατ’ εξοχήν αντιδημοκρατική μετάβαση, δεν παύουν να αναφέρονται εγκωμιαστικά στην «ιδέα» της «ελευθερίας» που ξεκίνησε τον 18ο αιώνα με το δημοκρατικό έθνος-κράτος, καρπό του κοσμικού διαφωτισμού. Βασική προϋπόθεση δημιουργίας ενός έθνους-κράτους είναι η δημιουργία εθνικής Εκκλησίας η οποία θα βρίσκεται υπό τον έλεγχο του κράτους, κάτι που παραλείπεται από την αφήγηση του 1821. Το εντυπωσιακότερο είναι πως η ομάδα που επικροτεί την πρόθεση δημιουργίας έθνους-κράτους αλλά και την κατεδάφισή του, επικροτεί ταυτόχρονα τη σημερινή προσπάθεια ίδρυσης εθνών-κρατών με βάση την ίδια αρχή (Βόρεια Μακεδονία – Εκκλησία της Αχρίδος). Το στοιχείο αυτό είναι κομβικό για το ξετύλιγμα ενός μπλεγμένου ιστορικού κουβαριού που αφορά στις (διεθνείς) αντίπαλες δυνάμεις του 1821 που έδρασαν από το 1812.]

Η υπόθεση της παγκόσμιας πολιτικής ανακατάταξης που ξεκίνησε να εφαρμόζεται στον 18ο αιώνα εκατέρωθεν του ατλαντικού είναι ιδιαιτέρως πολύπλοκη. Όμως, αν κάποιος μπορεί να μπερδεύεται όταν ερμηνεύει έγγραφα, συμπεριφορές ή δράσεις προσώπων, πώς μπορεί να μπερδεύεται όταν ερμηνεύει σημαίες, σύμβολα και συνθήματα; Μήπως αμφότερες οι ιστορικές σχολές, αλλά κυρίως η μαρξιστική, επιλέγουν την αποσιώπηση;

 

Για κάποιους λόγους η Επανάσταση του 1821 που οργανώνεται από μια μυστική Εταιρεία ξεκινά με την τριχρωμία κόκκινο-άσπρο-μαύρο, τον Αναγεννώμενο Φοίνικα, τους Αγ. Κωνσταντίνο & Ελένη και συνθήματα υπερεθνικά. Πώς το ελλαδικό έθνος-κράτος κατέληξε με την γαλανόλευκη και την κουκουβάγια, η οποία συνόδευε την Αθηνά; Στο θέμα αναφέρεται σπανίως η μαρξίζουσα ή μαρξιστική ιστορία κάνοντας λόγο για την Α’  Εθνοσυνέλευση: από τότε οι επαναστάτες

«προσπαθούσαν να πείσουν τις Μ. Δυνάμεις ότι είναι χριστιανοί και μάχονται υπέρ δικαίων που καταπατά μια μουσουλμανική εξουσία· ότι δεν είναι κοινωνικοί επαναστάτες που μάχονται κατά μιας νόμιμης εξουσίας. Τελικά το καταφέρνουν! Η Αγγλία, η Γαλλία και η Ρωσία επεμβαίνουν υπέρ των Ελλήνων».

Γιατί τόσοι Άγγλοι «Φιλέλληνες» δεν κατόρθωσαν να ονομάσουν την Επιτροπή τους «Hellenic»;

Το επιχείρημα αυτό στηρίζεται στην ομογενοποίηση των επαναστατημένων και αντιφάσκει τελείως με τον εχθρό της Επανάστασης που λέγεται ότι είναι η Ιερά Συμμαχία. Το επιχείρημα μπορεί να σταθεί μόνον όταν αγνοείται τι προσπαθούσε να πετύχει η παράταξη του Κοραή με το κοινοβουλευτικό έθνος-κράτος των ελληνόφωνων Γραικών και τι η παράταξη του Καποδίστρια με το μοναρχικό «έθνος-κράτος» των Ελλήνων. Το επιχείρημα αυτό υφίσταται μόνον όταν αγνοείται η μεγάλη μάχη στρατολόγησης νέων που δόθηκε εντός της Εταιρείας «Οι Φίλοι των Μουσών» μεταξύ της Αθηνάς και του Φοίνικα. Το επιχείρημα φαίνεται πολύ σοβαρό, αν κάποιος δει ορισμένα μόνον στοιχεία όπως κείμενα της προσωρινής ομοσπονδιακής κυβέρνησης (1822) που απευθύνονται στo Συνέδριο της Βερόνας. Καταντά όμως αστείο, επειδή γίνεται λάστιχο. Ξεκινά από την παραδοχή ότι το ελληνικό έθνος ταυτίζεται με το ορθόδοξο και, αφού θεωρηθεί πιθανό να μην γνώριζε η Ρωσία και η Αγγλία την ταυτότητα των Καποδίστρια-Υψηλάντη, τάχιστα καταλήγει στον διαχωρισμό της «επανάστασης του Μωρηά» από την «επανάσταση της Μολδαβίας». Το σημαντικότερο είναι ότι η «Φιλική Εταιρεία» που νεωτερικώς εξυμνείται ως την κήρυξη της Επανάστασης, ξαφνικά εξαφανίζεται. Ο πολύς Finlay φτάνει στο σημείο να ξεχωρίσει τη νεωτερική Επανάσταση της 25ης Μαρτίου (sic) από μια Φιλική Εταιρεία φανατικών ορθοδόξων η οποία ελάχιστη συνεισφορά έχει στην πορεία προς το 21. Επίσης, η πορεία της επανάστασης δεν εξετάζεται συγκριτικά με την επεμβατικότητα των δυνάμεων. Δεν εντοπίζεται, άρα δεν ερμηνεύεται, γιατί η Επανάσταση νικά όσο οι «Έλληνες» είναι μόνοι τους και γιατί ηττάται όταν την βοηθούν οι «ξένοι»: είτε οι πρώην αξιωματικοί του Ναπολέοντα είτε η Μ. Βρετανία. Με δυο λόγια, η υποβάθμιση της «Εταιρείας του Υψηλάντη» συμβαδίζει με την πλήρη συσκότιση του «εμφυλίου» που προκαλεί η χρηματιστηριακή «βοήθεια» του Λονδίνου, ή αλλιώς η επέμβαση της Επιτροπής που έχει ως σύμβολα την Αθηνά και την κουκουβάγια. Δεν εντοπίζεται, δηλαδή, ότι η Αγγλία επεμβαίνει υπέρ της Αθηνάς και όχι υπέρ του Φοίνικα. Αντίστοιχα, δεν εντοπίζεται ότι η Επανάσταση επανέρχεται στις νίκες όταν φτάνει ο Καποδίστριας και ξεσπά ο ρωσοτουρκικός πόλεμος. Άρα, δεν εξετάζεται αν πριν από το 1821 η Αθηνά ήθελε την Επανάσταση όσο και ο Φοίνικας.

Αρς, «Η μυστική οργάνωση «Φιλική Εταιρεία», Μόσχα, 1965, Ακαδημία Επιστημών ΕΣΣΔ. Μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε στα ελληνικά το επόμενο έτος. Στο εσώφυλλο υπάρχει ο αναμενόμενος υπότιτλος για τον «Αγώνα των Γραικών». Στον επίλογο υπάρχει επεξήγηση του συμβόλου της Φιλικής Εταιρείας: του Φοίνικα. Στο εξώφυλλο υπάρχει ο αναγεννώμενος Φοίνικας, κάτι που διατηρήθηκε στην ελληνική έκδοση του 1966, όχι όμως στην βελτιωμένη έκδοση του 2011. Στο «επιστημονικό» βιβλίο του 1966 η Επανάσταση του 1821 είναι ένα παιδικό αφήγημα, ενώ ο απών -οργανωτικά- Ι. Καποδίστριας εμφανίζεται να κάνει το 1807 στην Λευκάδα την πρόταση για την «αναγέννηση της ελληνικής φυλής».

 

5 μήνες πριν την «ανεξάρτητη Γραικία» του 1830, ο Καποδίστριας κηρύσσει ως ανεξάρτητη Ελληνική Πολιτεία την προ 14 ημερών αναγνωρισθείσα  από την Πύλη αυτόνομη και εδαφικά ακαθόριστη περιοχή, υπό το «σύμβολο του Αλ. Υψηλάντη». Το ερώτημα «εθνικό ή υπερεθνικό το 21;» λαμβάνει νέα κατεύθυνση αν διερευνήσουμε την πορεία του πιθανού σχεδιαστή του από το 1800 και το κομβικής σημασίας -ευρωπαϊκό- 1814.

Χρήσιμο είναι να θυμόμαστε ότι η συνοπτική εξιστόρηση του Αρς για την Επανάσταση λίγο απέχει από την εκλαϊκευμένη εκδοχή του ελληνικού σχολείου του 1960 στην οποία ένας αναγκαίος μύθος και πράξεις ηρωισμού ντύνονται με ελάχιστες πληροφορίες για το πολιτικό ζήτημα που από το 1814 δημιουργεί στην Ευρώπη η προοπτική συρρίκνωσης του Οθωμανικού κράτους. Μέσα λοιπόν σ’ ένα πλήθος αντιφάσεων, κενών και δογματισμών κυριαρχεί η έλλειψη στοιχειώδους τεκμηρίωσης για τον οργανωτικό φορέα της Επανάστασης: την μυστική Εταιρεία, η οποία κηρύσσει την έγερση των Ελλήνων με το σύνθημα «εν τούτω τω σημείω νικώμεν» και τη φράση «Ιδού μετά τοσούτων αιώνων οδύνας, απλώνει πάλιν ο Φοίνιξ της Ελλάδος μεγαλοπρεπώς τας πτέρυγάς του».

Έστω και στιγμιαία ο Αρς δέχεται ότι αγνοεί τις συνθήκες γέννησης της Εταιρείας των Φιλικών. Τι λέει όμως για τη συνέχεια; Τι απέγινε όμως η Εταιρεία που στις 24/2/1821 κήρυξε την Επανάσταση των χριστιανών με σύμβολο τον Αναγεννώμενο Φοίνικα; Αυτοδιαλύθηκε -λέει- η εταιρεία η οποία απέτυχε να κατοχυρώσει τον «ριζοσπαστικό χαρακτήρα» της Επανάστασης.

Κάπως πρέπει να εξηγηθεί ή μάλλον να κρυφτεί η εχθρότητα της κοραϊκής πλευράς που το 1822 εκμεταλλεύεται την ανεκτικότητα των καποδιστριακών και καταργεί τον Φοίνικα. Κάπως πρέπει να κρυφτεί ότι την άνοιξη του 22 ο Δημ. Υψηλάντης ειδοποιείται από την προσωρινή ομοσπονδιακή κυβέρνηση (Μαυροκορδάτος) να πάψει να χρησιμοποιεί τον Φοίνικα και να χρησιμοποιεί μόνο τα εθνικά σύμβολα. Μόνο που το σύμβολο «των Υψηλαντών» επανήλθε ως εθνικό με απόφαση της Δ΄  Εθνοσυνέλευσης 1829 και ο Καποδίστριας είπε ευγενικά «κακώς καταργήθηκε». Όλα αυτά είναι αόρατα για τον Αρς, ο οποίος αναγκάζεται να αμαυρώσει «το μεγαλείο της λαογέννητης Εταιρείας» λέγοντας ότι κάποιοι «αντίπαλοι του λαού» υπεξαίρεσαν μια μισοπαρατημένη Επανάσταση.

Όπως γράφαμε το 2018, τα δυο βασικά βιβλία του Αρς στην ελληνόφωνη βιβλιογραφία θα είχαν τελείως διαφορετική συνεισφορά, αν οι επιμελητές τους φρόντιζαν να αποφύγουν τον μαρξιστικό δογματισμό και την συνεπακόλουθη εθελοτυφλία. Στην περίπτωση αυτή θα έθεταν ένα ερωτηματικό «ΓΙΑΤΙ;» στον κάθε τίτλο: Γιατί βρέθηκε ο Καποδίστριας στη Ρωσία; Γιατί τα εταιρικά ίχνη εντοπίζονται στη Ρωσία και ιδιαίτερα στη Μόσχα; Κι αν το «Γιατί;» βρισκόταν στο εξώφυλλο και όχι κρυμμένο μέσα στην ανάπτυξη ως δευτερεύον στοιχείο, αν ήταν ανεπηρέαστο από δογματισμούς, τότε, ασφαλώς η εθελοτυφλία θα έτεινε στο μηδέν.

Στέργιος Π. Ζυγούρας

Σχετικά άρθρα

Πεποιθήσεις και αντιφάσεις στη σχέση Ιωάννη Καποδίστρια – “Φιλικής Εταιρείας” (Σ. Ζυγούρας)

Η θεωρία των ιδρυτών-αρχηγών της Φιλικής Εταιρείας (Μέρος Α΄)

27/2/1821: Ο Φοίνικας υψώνεται, η Αθηνά οργίζεται, η μεταξύ τους διαμάχη διευρύνεται

 

Advertisement
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

1 Response to Παραδείγματα μαρξιστικής εθελοτυφλίας για το 1821 #1β

  1. Παράθεμα: Παραδείγματα μαρξιστικής εθελοτυφλίας για το 1821 #1α | Το καραβάκι της ιστορίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.