Μονή Οσίου Λουκά Βοιωτίας – Μια παλιά περιγραφή και μερικές πρόσφατες φωτογραφίες

Ο όσιος Λουκάς ο Στειριώτης πέθανε στις 7-2-953. Με την ευκαιρία της εορτής του δημοσιεύουμε μια περιγραφή της μονής που φέρει το όνομά του από τον Ανδρέα Παπαδόπουλο Βρετό (1864) και μερικές πρόσφατες φωτογραφίες της Μονής με την εξαίρετη εκκλησία (η Αγιά-Σοφιά της Ρούμελης) και τον σημαντικό ιστορικό της ρόλο στην Επανάσταση του 1821. Η εκκλησία άρχισε να χτίζεται όσο ζούσε ο όσιος Λουκάς και η πρώτη μοναστική κοινότητα δημιουργήθηκε δυο χρόνια μετά τον θάνατό του. Πρόκειται για το πιο σημαντικό μοναστήρι του 11ου αιώνα αλλά και για ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της βυζαντινής τέχνης.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝ ΤΗ ΕΠΑΡΧΙΑ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΠΕΡΙΩΝΥΜΟΥ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΛΟΥΚΑ

Κατά την εις Θήβας και Βοιωτίαν εξ Αθηνών περιοδείαν μου τω 1844 περιεργεία κινούμενος ηθέλησα καγώ να επισκεφθώ την περιώνυμον μονήν του οσίου Λουκά, μίαν εκ των επί της Βαυαρικής αντιβασιλείας διατηρηθεισών μονών. Η μονή αύτη απέχει ώρας οκτώ της πόλεως Λεβαδίας, κειμένη πλησίον της κωμοπόλεως Λαδίου. Εισερχόμενος εις τον ιερόν ναόν, ενόμισα ότι εισέρχομαι εις τον εν Κωνσταντινουπόλει περιβόητον εκείνον ναόν της Αγίας Σοφίας, τον οποίον επί τοσούτον ομοιάζει κατά την αρχιτεκτονικήν και την αέναον πτώσιν των ψηφίων εκ του κεχρυσωμένου θόλου, άπερ οι εκεί μοναχοί δωρούνται τοις περιηγηταίς χάριν ευλαβείας, ως τούτο ποιούσι χάριν περιεργείας οι εν Κωνσταντινουπόλει δερβίσαι της Αγίας Σοφίας. Ζητήσας έπειτα παρά των μοναχών αν έχωσι χειρόγραφον τι, μοι προσήγαγον εν τοιούτον εκ κοινού χάρτου, χρησιμεύον ως υπόμνημα των διαφόρων υποθέσεων της μονής. Εκ του χειρογράφου τούτου αντέγραψα την εφεξής σημείωσιν επιβεβαιούσαν τα ειρημένα.

Εν δε τω περιβόλω της ιεράς μονής προς το άγιον βήμα είδον και περεκκλήσιον της υπεραγίας Θεοτόκου κατερειπωθέν επί του ιερού αγώνος. Ιδού η άνωθι σημείωσις.

“Ο βασιλεύς Ρωμανός ο δεύτερος κατά συμβουλήν του Πόδου, πρώην στρατηγού εν τη Ελλάδι, έκαμε την εκστρατείαν εις την Κρήτην και την εκυρίευσεν. Ο γουν βασιλεύς ιδών την πρόρρησιν του αγίου πεπληρωμένην υπεκινήθη εις μέγα σέβας προς τον άγιον και ευγνωμοσύνης διάθεσιν. Όθεν χωρίς αναβολήν καιρού έκραξεν οικοδόμους έμπειρους, και δίδοντές τους (sic) εντολήν δια την εκκλησίαν, και σχέδιον θαυμαστόν κατά την ευμορφίαν της εν των Βυζαντίω Αγίας Σοφίας, χωρίς τοσούτον μέγεθος, τους έστειλε και επιστάτην επάνω εις αυτούς τον πατρίκιον, τον και δομέστικον, των σχολών με διακοσίους ανθρώπους και δια να κτίσουν εις τον τάφον του αγίου ναόν περικαλλή, ως είρηται· ήτον δε οι πλέον έμπειροι και μεγαλο (sic) τεχνίνται 80, οι πρωτομάστορες· και έκαστος αυτών είχεν υφ’ εαυτόν τοσούτους μαθητάς ήτοι 80· διαβάντες ουν εις Λεβαδίαν επήραν μαζή τους εις οδηγίαν τον διοικητήν της και τους άλλους άρχοντας, και ήλθον εις τον προωρισμένον τόπον, και εύρον την υπό του αγίου κτισθείσαν εκκλησίαν, εις της οποίας τα αριστερά ήτον ο τάφος του αγίου. Καθελόντες ουν αυτήν εις τον ίδιον τόπον άρχισαν το θείον έργον εκ βάθρων, και ανήγειραν τον αξιοθαύμαστον και μεγαλοπρεπή ναόν, της Ελλάδος το καύχημα. Ετελειώθη δε εν έτει κοσμογονίας 6474· Θεογονίας δε 974.

Δεν εμεσολάβησε καιρός, οπού έγινε και η επ’ ονόματι της Θεοτόκου τιμωμένη δευτέρα εκκλησία κατά το μέγεθος, την δε καλλονήν ου δευτέραν φιλοτίμω δαπάνη της βασιλίσσης συζύγου του βασιλέως Ρωμανού δευτέρου θαύματός τινος χάριν.”

Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΒΡΕΤΟΣ

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.