ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (16ο μέρος)

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ 15ο ΜΕΡΟΣ

7. Επίλογος με Σουλτάν-Θωμά και Σουλτάν-Γιάννη. Αμφότεροι εναντίον των Ελλήνων;

Ο Φοίνικας αναγεννάται υπό τις ζωογόνες ακτίνες του Αγίου Πνεύματος. Το σύμβολο του 1821 αποτυπωμένο από τον αρχηγό της ομώνυμης Εταιρείας Ιωάννη Αντωνίου Καποδίστρια (ΙΑΚ) σε ρολόι – δώρο στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Στην άλλη πλευρά της αλυσίδας: μικρή σφραγίδα και δαχτυλίδι. Μάλλον δεν έκανε τέτοιο δώρο ο Καποδίστριας ούτε στον Κοραή, ούτε στον Τρικούπη που περί το 1860  ερμήνευε με κωμικό τρόπο την επαναφορά των συμβόλων της Φιλικής Εταιρείας το 1829 μετά την «νόμιμη» κατάργηση του 1822

Είδαμε στο προηγούμενο μέρος πώς διαμορφώθηκε η γενικευμένη σύγχυση γύρω από την ταυτότητα των επαναστατών και της Επανάστασης του 1821. Στον 19ο αιώνα η μεν παραδοσιακή ιστορία έπρεπε να αποκρύπτει τον εαυτό της και να συμβιβάζει, η δε νεωτερική εκδοχή απέκρυπτε περισσότερα, διαστρέβλωνε και αντέστρεφε. Ο μέσος όρος δυο αποκρύψεων που αμφότερες παραδέχονται ένα βασικό, συνειδητό ψεύδος -την Εταιρεία της Οδησσού- παράγει μια εικονικότητα που δύσκολα ανατρέπεται, επειδή εκατέρωθεν κυριαρχεί η ανακρίβεια· διαφορετικού στόχου και μεγέθους, αλλά πάντως, ανακρίβεια. Η διαμάχη στον 20ο αιώνα για την γέννηση του ελληνικού κράτους έγινε μέσα σε ένα τέτοιο γήπεδο. Πολύς χρόνος εικονικότητας έχει περάσει και σήμερα το θέμα φαντάζει άλυτο, στριμωγμένο μέσα στις δυο προβληματικά προδιαμορφωμένες πλευρές που προκαταλαμβάνουν τον ερευνητή. Η ανατροπή της κατάστασης περνάει μέσα από την συνειδητοποίηση των δυο ιστορικών τάσεων που έρχονται -προδιαμορφωμένες- να συνυπάρξουν μέσα στο εταιρικό περιβάλλον. Στο βίντεο που ακολουθεί μπορεί κάποιος να δει συνοπτικά την εξέλιξη ορισμένων βασικών γεγονότων στο διάστημα 1792-1833. Γνωρίζοντας όσα στο παρόν κείμενο αναπτύξαμε, γνωρίζοντας ότι η «Ελληνική Επανάσταση» ξεκινά πριν την Αμερικανική και τη Γαλλική, μπορεί να κατανοήσει ευκολότερα ότι οι τάσεις του «πολυεθνικού» και του «εθνικού» ελληνικού έθνους δεν εκφράζουν -στην πραγματικότητα- παρά την μεσοπρόθεσμη προοπτική του υπερεθνικού χριστιανισμού και του υπερεθνικού αντιχριστιανισμού αντίστοιχα. Πρόκειται για τις δυο πλευρές που στο ελληνόφωνο πεδίο αντιπροσωπεύονται ηγετικά από τον Καποδίστρια και τον Κοραή. Η συνειδητοποίηση του μη πρωταγωνιστικού ρόλου που έχει η οθωμανική διοίκηση στο «1821» βοηθά στην κατανόηση του προαναφερθέντος σκηνικού, της πραγματικής -δηλαδή- μάχης που διεξάγεται. Ισχύει, βέβαια, και το αντίστροφο. Η μάχη του 1821 είναι διεθνής. Είναι ταυτόσημη με όσα εξελίσσονται στην Αμερική και στη Γαλλία. Οι δυο αντίπαλοι εδράζονται σε οντολογικό και κοσμολογικό επίπεδο. Αυτό το σημείο είναι το βασικότερο και λύνει παρεξηγήσεις όπως την διάκριση «Έλληνες-Ξένοι» όπου οι πρώτοι ξεκινούν-αποτυγχάνουν και οι δεύτεροι παρεμβαίνουν εκ των υστέρων. Βάση της παρεξήγησης είναι η ταύτιση των Ελλήνων με τους ελληνόφωνους.

 

Για να δώσουμε στην παρούσα ανάλυση ένα ευδιάκριτο σημείο αναφοράς της ριζικά διαφορετικής επανατοποθέτησης του 1821, επιλέξαμε το 1819, όταν ο Καποδίστριας επισκέπτεται την «αγγλική» Κέρκυρα για να διευθετήσει αυτά που μόνον ο ίδιος ήταν σε θέση να πετύχει· τόσο λόγω ικανοτήτων, όσο και λόγω θέσης στην ιεραρχία της φανερής πολιτικής και των μυστικών Εταιρειών που οργάνωναν τις διεθνείς Επαναστάσεις. Συνδιοργανωτής της Επανάστασης του Φοίνικα δεν μπορεί παρά να ήταν η Αθηνά· η Αθηνά του Κοραή, που αποτυγχάνει να ελέγξει την Επανάσταση πριν αυτή ξεκινήσει. Ποιο μπορεί, συνεπώς,  να είναι το νόημα της καποδιστριακής επίσκεψης του 1819 στην Κέρκυρα;

Φαινομενικά, η παρουσία του Καποδίστρια έχει τον τίτλο «Η υπό την αιγίδα του τσάρου Φιλόμουσος Εταιρεία δεν επιδιώκει Επανάσταση». Το ακριβές περιεχόμενο της επίσκεψης Καποδίστρια θα φανεί ίσως κάποτε σε όλο το πλάτος. Από όσα γνωρίζουμε, φαίνεται ότι ο Καποδίστριας φτάνει στην αγγλοκρατούμενη Κέρκυρα δυο χρόνια πριν την Επανάσταση α) για να δώσει προσωπικά τις ρωσικές εξηγήσεις και τις κατευθύνσεις στους οπλαρχηγούς και στο πολιτικό προσωπικό της Φιλικής β) για να ισορροπήσει κατά το δυνατόν την αγγλορωσική συνεργασία (λυκοφιλία) στην Φιλόμουσο [=Φιλική] Εταιρεία που έχει υποστεί σοβαρούς τριγμούς, με κορύφωση τον θάνατο του Σκουφά γ) για να σφραγίσει προσωπικά το θέμα της «συνεργασίας» Αλή πασά-Ρωσίας, χωρίς το οποίο η Επανάσταση δεν έχει τεχνική προοπτική. Κεντρικό σημείο της επίσκεψης είναι η δραματικής έντασης προτροπή του Ιωάννη Καποδίστρια να μην ξεφύγει η Επανάσταση από τον χριστιανικό χαρακτήρα. Δίνεται γραπτά, για να προφυλάξει την υπηρεσιακή του σχέση με τον τσάρο από τους διαβολείς-αντιπάλους της Επανάστασης που στοχεύουν στην εύθραυστη ψυχολογία του Ρώσου αυτοκράτορα. Αν λάβουμε υπόψιν ποια ζωτικά ψέματα κυκλοφορούσαν στην Ρούμελη και στον Μωρηά την άνοιξη του 21, υποθέτουμε ότι ο Καποδίστριας ενημέρωσε τους οπλαρχηγούς ότι τουλάχιστον στην αρχή δεν επρόκειτο να εκραγεί ρωσοτουρκικός πόλεμος, αλλά αυτοί έπρεπε να διαδίδουν προφορικά το αντίθετο (το ψεύδος του ρωσικού στρατού που βαδίζει προς την Κων/πολη διασώζεται και γραπτά). Το σημείο αυτό αφορά και στην ευαίσθητη σχέση του τσάρου και του Καποδίστρια με τον Υψηλάντη, το οποίο δεν αναλύσαμε.

Με αφορμή όσα εκθέσαμε και σε αντιδιαστολή με όσα ηθελημένα καταγράφουν η καποδιστριακή και η κοραϊκή ιστορική πλευρά, προκύπτουν ερωτήματα όπως:

  • Τι είδους δυτικο-δημοκρατική Επανάσταση είναι αυτή που αναδεικνύει τον πρώτο μη προσωρινό της κυβερνήτη πάνω στην βάση «Ουκ αγαθόν πολυκοιρανίη. Εις κοίρανος έστω, εις βασιλεύς«; Αυτό δεν είναι το φανερό επιχείρημα των Ρώμα-Κολοκοτρώνη; Στόχο δημοκρατίας δεν είχε ούτε η νεωτερική πλευρά στην αρχή της Επανάστασης. Το προσωρινό αυτό πολίτευμα έγινε πρόσκαιρα ανεκτό από την παραδοσιακή πλευρά, προκειμένου να αναγνωρίσει την Επανάσταση άμεσα η Μ. Βρετανία, πράγμα που δεν έγινε, παρά τις αμφισημίες του Υψηλάντη.
  • Τι είδους ελληνόφωνη Επανάσταση είναι αυτή που εξελίσσεται υπό τον Υψηλάντη (το γένος μητέρας: Vacarescu) και καθοδηγείται από έναν Capo d’Istria και έναν Regoli da Roma; Αυτοί δεν είναι που προεπαναστατικά λένε ότι πρέπει επιτέλους να γράφουμε μεταξύ μας στα ελληνικά; Οι υπερασπιστές του Καποδίστρια δεν είναι αυτοί που μετά την δολοφονία του γράφουν τα κείμενά τους στα γαλλικά; [Διευκρινίζουμε ότι η ελληνοφωνία είναι βασική παράμετρος των προαναφερθέντων, όμως όλοι αυτοί επιθυμούν να μην οριστεί η ταυτότητα του κράτους που θα προκύψει αποκλειστικά με βάση την γλώσσα.]
  • Τι είδους λαϊκή Επανάσταση είναι αυτή που κινείται από πρίγκιπεςκόμητες στην βάση «εν τούτω τω σημείω νικώμεν» και εκτελείται από λαϊκούς επαναστάτες που προστατεύουν τους προύχοντες στην βάση «δεν είμαστε καρμπονάροι-ιακωβίνοι«;
  • Τι είδους κατά Βολταίρο Επανάσταση είναι αυτή της οποίας ο επαναστατικός φορέας γιορτάζει την 14η Σεπτεμβρίου; Αρκετοί από αυτούς που το δέχονται, ανακαλύπτουν και την δίωξη της -επιθυμητής γι’ αυτούς- Επανάστασης από την Ιερά Συμμαχία.
  • Τι είδους νεωτερική επανάσταση είναι αυτή της οποίας ο επαναστατικός φορέας έχει τα μέλη του δεμένα με όρκο προς τον Τριαδικό Θεό, έτσι ώστε ο Σουλτάνος να απαιτεί από τον Πατριάρχη να λύσει αυτόν τον όρκο; (κείμενο «αφορισμού» του Υψηλάντη)

Τέτοια ερωτήματα μπορούν να τα εξηγήσουν οι απόφοιτοι των Ελληνικών Πανεπιστημίων που σπούδασαν στην πρωτεύουσα της Ελλάδος (Greece), αφού πρώτα εξηγήσουν γιατί το ένα Πανεπιστήμιο λέγεται «Μετσόβιο» και το άλλο «Καποδιστριακό» (ή μάλλον «Εθνικό και Καποδιστριακό»). Τα ερωτήματα αυτά δεν μπορεί να τα θέσει η Έκθεση της Βουλής του 2016 για τον Ι. Καποδίστρια (βλ. επόμενο βίντεο). Παρά την μετριοπάθεια του Χρήστου Λούκου η κατάσταση παραμένει στο πλαίσιο των αρχών του 20ου αιώνα. Τα ερωτήματα αυτά εξαφανίζονται όταν ο Καποδίστριας δεν θεωρείται «φυσικός κυβερνήτης» και αρχηγός της Επανάστασης που απεστάλη στην Ρωσία για να φροντίσει να μην αποτύχει και η επόμενη προσπάθεια μιας Χριστιανικής Επανάστασης. Τα ερωτήματα αυτά εμφανίζονται αλλά τυγχάνουν ανεπαρκών απαντήσεων, όταν ο Καποδίστριας και ο Κοραής θεωρούνται άνθρωποι της παιδείας με παραπλήσιους στόχους· όταν η Φιλόμουσος Εταιρεία με τους δυο κλάδους (ρωσικό και αγγλικό) θεωρείται άσχετη με την Φιλική Εταιρεία και το διεθνές τεκτονικό κίνημα. Ποιοι συγκροτούσαν και χρηματοδοτούσαν την Εταιρεία; Από την στιγμή που οι Επαναστάτες βαφτίζονται εκ των υστέρων «Ευεργέτες», το πραγματικό πλαίσιο εξαφανίζεται. Τότε, μοιραία, στην θέση του τοποθετείται ένα πλασματικό.

Έτσι, το έθνος μιας Ελληνικής Επανάστασης, που -ως προϋπάρχον- εγείρεται για να ακυρώσει 400 χρόνια σκλαβιάς και να επανιδρύσει το κράτος του Μ. Κωνσταντίνου αποκτά και δεύτερη στρεβλωμένη διάσταση: οι περί τον Κοραή ορίζουν επίμονα ως χρονικό σημείο της πτώσης των Ελλήνων τον σφαγέα Φίλιππο Β΄ και τον γιό του (το τέρας) Αλέξανδρο. Οι Μακεδόνες ενοχλούν αφόρητα την «εθνική τάση», επειδή ο ελληνισμός στο υπό ίδρυση κράτος αποκτούσε ενότητα και οικουμενικό προφίλ. Ο Μ. Αλέξανδρος υπήρξε βασικός συμβολισμός στην εποχή του Ρήγα. Όπως αντιστράφηκε η φαναριώτικη κίνηση που εξέφρασε ο Ρήγας, έτσι αντιστράφηκε και η καποδιστριακή Επανάσταση, την οποία (καλυμμένα) κατέγραψαν ο Φιλήμων, ο Φραντζής, ο Σπηλιάδης.

Το θαύμα του 1820-21 ήταν ότι ξεκίνησε πειστικά και επιτυχημένα μια Επανάσταση που είχε εμποδιστεί και επί Ρήγα και επί της Επτανήσου Πολιτείας. Το 1820 ο αγγλικός κλάδος στην Φιλόμουσο Εταιρεία έκανε τα πάντα εναντίον μιας καποδιστριακής Επανάστασης. Οι καποδιστριακοί ονόμασαν «Σουλτάν-Θωμά» το εμπόδιο της Επανάστασης που λεγόταν Thomas Maitland. Όταν η Επανάσταση πέτυχε κάποιους στόχους, ο Άγγλος Jeremy Bentham την «βοήθησε» με δάνεια, διαπραγματεύσιμα στο λονδρέζικο Stock Exchange. Το πνευματικό παιδί του Bentham, o Κοραής, ονόμασε τον προγραμμένο Καποδίστρια «τουρκίζοντα χριστιανό ή Σουλτάν-Γιάννη«. Καποδίστριας και Κοραής αποτελούν δυο ισχυρούς και αντίθετους πόλους. Δεν έχουν ευκαιριακές διαφορές και είναι αδύνατο να συνυπάρξουν. Επειδή αμφότεροι αποκρύπτουν τις προθέσεις τους και εμφανίζονται στο μορφωτικό επίπεδο, επειδή από τα μέσα του 19ου αιώνα εντάχθηκαν στο πλαίσιο της «εθνικής συμφιλίωσης», κάποιοι τους θεωρούν ακόμα παρόμοιους. Η μόνη τους ομοιότητα ήταν οι διεθνείς τους διασυνδέσεις και οι υπερεθνικοί τους στόχοι. Η Επανάσταση, η προεπαναστατική και η μετεπαναστατική περίοδος είναι χτισμένη πάνω στον διπολισμό του Ιωάννη και του Αδαμάντιου.

Δύο σφραγίδες, δύο σύμβολα, δύο κόσμοι αταίριαστοι και δυο ορισμοί της ανθρώπινης ελευθερίας απολύτως αντίθετοι συγκρούστηκαν μεταξύ τους στην Ελληνική Επανάσταση. Η πρώτη πυροδότησε την Επανάσταση και έκανε το παν για να αποφύγει την σύγκρουση με την δεύτερη που έσπευσε να υπεξαιρέσει ή να καταστρέψει το αποτέλεσμα.

Με φόντο -σήμερα- τις όλο και πιο νευρικές επαναλήψεις της φαντασιωμένης-επιθυμητής ταυτότητας του 21 από τον πρωθυπουργό Τσίπρα και τους υπουργούς του που δρουν κυρίως μέσω της παιδείας, ολοκληρώνουμε με όσα είχαμε πει και με προηγούμενη αφορμή. Ότι το “project 1821” εξετάζει την -αναπόδεικτη, γεμάτη κενά και αντιφάσεις- καποδιστριακής προέλευσης επαναστατική θεωρία της Οδησσού, που στον δρόμο εμπλουτίστηκε με νέα απόκρυψη, απάνθισμα κοραϊκής χολής και αντίστροφης  ερμηνείας των λοιπών γεγονότων. Εντυπωσιακότερη των κοραϊκών προσθηκών είναι το ότι μια Επανάσταση, αν και προηγείται ιστορικά της Γαλλικής, αν και εμποδίζεται απ’ αυτήν, οργανώνεται στην τελική της φάση «κατά μίμηση της Γαλλικής«. Μικρές αντιφάσεις: οργανώνεται εντός της Ρωσίας, της χώρας που ίδρυσε την χριστιανική «Ιερά Συμμαχία» μετά την νίκη της επί της Γαλλικής Επανάστασης. Η Ρωσία «δεν καταφέρνει» να αντιληφθεί την επί επτά χρόνια δράση του επαναστατικού φορέα στο έδαφός της. Η Επανάσταση ξεσπά υπό την αρχηγία ενός εν ενεργεία στρατηγού και υπασπιστή του Ρώσου αυτοκράτορα. Πριν γίνει υπασπιστής έχασε το δεξί του χέρι πολεμώντας ενάντια στην Γαλλική Επανάσταση. Και μόνον αυτές οι αντιφάσεις θα έφταναν για να απορριφθούν ως ανεπαρκείς οι δυο ιστορικές σχολές ερμηνείας του 1821. Και όταν η πρόσφατη νεωτερικότητα προσπαθεί να τοποθετήσει και τον Καποδίστρια δίπλα στον Μοντεσκιέ, πρέπει να θυμόμαστε ότι ο Ιωάννης είδε με τα μάτια του την ανίερη Γαλλική Επανάσταση να καταδικάζει σε θάνατο τον πατέρα του (1798).

Η θεωρία της Οδησσού -ο ακρογωνιαίος λίθος της ιστορίας του 21- περιέχει και τον εξής -άκρως παράδοξο- πυρήνα: μια απίστευτα εφευρετική και πρωτοποριακή Εταιρεία πτωχευμένων μικροεμπόρων, εμποροϋπαλλήλων, φοιτητών, συλλαμβάνει και εκτελεί ένα συνωμοτικό σχέδιο για την Επανάσταση, αλλά αδυνατώντας να καλέσει εκείνη το έθνος στα όπλα και να ηγηθεί του κράτους που θα προκύψει, το αναθέτει τους παραδοσιακούς ταγούς του. Οι τελευταίοι δέχονται, επειδή κατανόησαν και προσχώρησαν στο νεωτερικό σχέδιο των “ιδρυτών” που οι παραδοσιακοί μπορούσαν να εκτελέσουν, αλλά αδυνατούσαν να συλλάβουν.

Η ίδια θεωρία περιέχει όμως και ένα αντίστροφο νόημα. Όταν μια ομάδα έχει την θέληση και την ικανότητα να κάνει ένα έργο θεμελιώδες που αφορά θετικά το σύνολο μιας κοινωνίας και έχει κοσμοϊστορική σημασία για όλη την ανθρωπότητα, το κάνει, ακόμα κι αν αναγκαστεί να κρύψει τον εαυτό της, ακόμα κι αν χρεωθεί την αυτοακύρωσή της στην πράξη της αυτή. Είναι αυτή η μέγιστη απόδειξη αγάπης; Αν ναι, η ύψιστη τιμή και η άσβεστη μνήμη ανήκει σ’ ένα μεγάλο επιτελείο ανθρώπων, το οποίο συντόνισε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ο πλέον χαρισματικός και αυτοθυσιαστικός Ι. Α. Καποδίστριας.

ΤΕΛΟΣ

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

One Response to ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (16ο μέρος)

  1. Παράθεμα: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (15ο μέρος) | Το καραβάκι της ιστορίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.