ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (9ο μέρος)

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ 8ο ΜΕΡΟΣ

Η πρώτη ανώνυμη έκδοση για την καταστροφή του Σουλίου, συμβατή μέσα και έξω με το πνεύμα της νεωτερικότητας, φαίνεται ότι διόλου δεν συγκίνησε τον Κοραή

Το ζήτημα του Περραιβού δεν κλείνει εύκολα. Μεγάλο μέρος της αλληλογραφίας του παραμένει άφαντο. Το 1965 ο Λ. Βρανούσης ανακοίνωσε την βεβαιότητα για την ύπαρξή της σε οικογενειακά αρχεία της Κέρκυρας. Ο Περραιβός αποτελεί έναν βασικό συνδετικό κρίκο μεταξύ Ρήγα και Φιλικής, αλλά και έναν σημαντικό συνεργάτη του Καποδίστρια. Κινείται ταυτόχρονα στον χώρο της λογιότητας και της αποστολικής δράσης. Αποδεικνύεται δρομέας μεγάλων αποστάσεων. Δείχνει έμπειρος, συνετός, εχέμυθος και αποτελεσματικός. Παρότι έχει ισχυρή φλόγα μέσα του, χρησιμοποιεί λόγο ενωτικό. Φροντίζει να περνά απαρατήρητος, κάτι που αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό των συνεργατών του Καποδίστρια. Στα βιβλία του εμφανίζει κενά, σοβαρά ερωτηματικά, λάθη και αντιφατικά στοιχεία, πράγμα κοινό σε όλους τους Φιλικούς. Κάποια στοιχεία όμως στον Περραιβό είναι περισσότερο χτυπητά και αρκετά διαφορετικά. Το 1803 εκδίδει ανώνυμα στο Παρίσι το πιο σημαντικό έργο του «Ιστορία σύντομος του Σουλίου και της Πάργας, περιέχουσα την αρχαιότητα αυτών και ηρωικούς μετά των Τούρκων πολέμους, και μάλιστα τους του Σουλίου μετά του Αλή Πασιά κατοίκου των Ιωαννίνων και ηγεμόνος της Γραικίας και Μακεδονίας». Λέει ότι γράφει την ιστορία του πολέμου του 1792 για να μην αποσιωποιηθούν τα κατορθώματα των Σουλιωτών εναντίον του Αλή πασά. Στην πραγματικότητα γράφει, για να επηρεάσει την εξέλιξη της Επανάστασης. Η ιστορία αυτή είναι το πρώτο απομνημόνευμα της Επανάστασης. Αφορά στην περίοδο Λάμπρου-Ρήγα που προέρχεται και ακολουθεί τον πόλεμο Ρωσίας & Αυστρίας εναντίον Οθωμανών (1787-1792). Τον πόλεμο που θα διακόψει η Γαλλική Επανάσταση. Επειδή τα γεγονότα αυτής της περιόδου στον ελλαδικό χώρο είναι ελάχιστα γνωστά, η αποτίμηση όσων γράφει ο Περραιβός είναι δύσκολη. Η σύγκριση γίνεται κυρίως με τον εαυτό του. Στον πρόλογο απευθύνεται στους «Φίλους Έλληνες«. Τους καλεί να γνωρίσουν το ξεχασμένο όνομά τους με το οποίο όλα τα έθνη τους αποκαλούν. «Είμεθα ΕΛΛΗΝΕΣ» λέει. «Εξετάζοντες αυτό το γλυκύ και φοβερόν όνομα, θέλει το εύρομεν να εστάθη τόσον ένδοξον, τόσο ελεύθερον και τόσον επιθυμητόν». Λέει πως αυτό θα καταλάβουμε, μελετώντας τα ιστορικά, επιστημονικά και πολιτικά βιβλία που γράφονται ή μεταφράζονται από άνδρες σοφούς και φιλογενείς. Λέει και αρκετά υπονοούμενα που θα τα δούμε στη συνέχεια. Της εξιστόρησης προηγούνται α) τα «Εξάστιχα Ηρωελεγεία εις τα του Σουλλίου όρη» του παπά Ανδρέα Ιδρωμένου που υπογράφει με το ψευδώνυμο «Ανδρόνικος Ολύνθιος, Τορωναίος» και β) η Εισαγωγή με τίτλο «Τη κλεινή μοι Ελλάδι το οφειλόμενον σέβας» που υπογράφει ο Περραιβός με το ψευδώνυμο «Στέφανος Αναγυράσιος». Η έκδοση του 1803 έμεινε ημιτελής. Ο Β΄ τόμος δεν τυπώθηκε και ο Περραιβός φαίνεται ότι το 1805 συνάντησε αντιδράσεις.

Το 1815 εκτός από τις αλλαγές που υφίσταται ο πρώτος τόμος, τυπώνεται και ο δεύτερος

Το 1815 συμπληρώνει, διορθώνει και εκδίδει στην Βενετία αυτή τη φορά την «Ιστορία Σουλίου και Πάργας«. Η ανωνυμία της αυτή την φορά κρύβεται πίσω από τα συνθηματικά ΒΥΚ ΨΟ ΦΞΗ ΛΑ, ΑΩΚΑ, ενώ ο Ανδρέας Ιερεύς Υδρωμένος ο Υπαργείος υπογράφει με το όνομά του. Ο Β΄ τόμος περιέχει και την «Επιτομή περί της των Αθηνών πολιτείας». Είναι ένα κείμενο που διαρθρώνεται σύμφωνα με το πρότυπο του διαφωτισμού. Διαχέει ιδέες και προφανώς δηλώνει την πρωτεύουσα του επιδιωκόμενου κράτους. Το βιβλίο μεταφράστηκε στα ιταλικά (1819) και στα αγγλικά (1823). Το 1925 ο Σπυρίδων Θεοτόκης δημοσιεύει μερικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τον λόγο που η προηγούμενη έκδοση δεν ολοκληρώθηκε. Δίνει στοιχεία για τις ανακρίσεις που υπέστη ο Περραιβός στην Κέρκυρα το 1805, σχετίζοντάς τες με ένα μέρος του προλόγου «Φίλοι μου Έλληνες χαίρετε!» στην έκδοση του 1815. Στο επίμαχο μέρος ο Περραιβός λέει -μεταξύ άλλων- ότι αν και είχε έτοιμη και μια εξιστόρηση όσων συνέβησαν επί Ενετικής, Φραντσέζικης, Ρωσοοθωμανικής και σημερινής περιόδου, απέφυγε να το κάνει για να μην αναγκαστεί «να ελέγξει τα ελαττώματα των τότε μερικών τυράννων». Όμως το απόσπασμα που παραθέτει ο Θεοτόκης και γενικότερα ο πρόλογος είναι ελάχιστα αλλαγμένος σε σχέση με την έκδοση του 1803 και δεν τεκμηριώνουν μια αντίδραση της Ιονίου Πολιτείας όπως την θέτει ο Θεοτόκης. Διαφορές υπάρχουν στο περιεχόμενο. Ο Περραιβός το 1815 έχει αφαιρέσει από την κατηγορία για προδοσία της Πρέβεζας τον μητροπολίτη Άρτας Ιγνάτιο. Στην ανάκριση του 1805 φαίνεται ότι ο Περραιβός ψεύδεται για τα βιογραφικά του στοιχεία. Αρνείται ότι το τύπωσε ο ίδιος και ότι έγραψε τον πρόλογο και την αφιέρωση. Παραδέχεται ότι έγραψε το βιβλίο, λέει όμως ότι αυτό έχει προσθήκες από τρίτο χέρι και ότι έκρυψε τα αντίτυπα που βρήκαν και κατέσχεσαν, επειδή διαμαρτυρήθηκε ο μ. Ιγνάτιος. Στην επίμονη ερώτηση αν έγραψε Β΄ τόμο και είναι έτοιμος να τον εκδώσει, απάντησε ότι έγραψε μόνον μερικές σελίδες. Οι ανακρίσεις έγιναν από τα όργανα της Επτανησιακής διοίκησης με διαταγή του κόμη Μοτσενίγου, πρέσβη της Ρωσίας που -όπως λέει ο Θεοτόκης- ασκούσε εξουσία αρμοστή. Για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων ως προς την σκοπιμότητα της ανάκρισης και ως προς τις αλλαγές που έκανε ο Περραιβός το 1815 χρειάζονται περισσότερα στοιχεία και μια ειδική μελέτη. Κάποια στοιχεία όμως στην επανεμφανιζόμενη- μετά 40 χρόνια- υπόθεση, ρίχνουν κάποιο φως, τουλάχιστον στην λογική με την οποία ενεργούσε ο Περραιβός και το υποκριτικό πολιτικό περιβάλλον.

Ο χειρογράφος τίτλος της έκδοσης 1857 με τον γραφικό χαρακτήρα του Περραιβού

Το 1857 ο Περραιβός είναι 84 ετών. Στην ηλικία αυτή επανεκδίδει επώνυμα στην Αθήνα την «Ιστορία του Σουλλίου και της Πάργας«. Το «Σούλλι» γράφεται πλέον με δυο λάμδα στον τίτλο. Δείχνει να έχει υιοθετήσει τις ιστορικές αναφορές του Ομήρου (Σελλοί) και του Θουκυδίδη (Σόλλιον) που από την έκδοση του 1815 έγραφε ότι του είχε αναφέρει ένας Άγγλος περιηγητής. Κάνοντας λόγο για δεύτερη έκδοση, αφήνει ένα πρώτο, σύντομο ερωτηματικό για το ποια έκδοση αποσιωπά. Στον πρόλογο λέει ότι ομογενείς του ζήτησαν να εκδώσει ξανά το έργο κι αυτός θεώρησε πατριωτικό καθήκον να το κάνει, γιατί με την ευκαιρία αυτή, εκτός από τις διορθώσεις μπορούσε να αποκαλύψει σημαντικές πληροφορίες για την εταιρική δράση, τη δική του και άλλων. Λέει λοιπόν ότι υπήρξε μυστικός και φανερός παράγοντας στις υποθέσεις του Σουλίου και της Πάργας. Ότι ελάμβανε μυστικές αναφορές για τα σχέδια του Αλή πασά από τους Μάνθο Οικονόμου, Αθανάσιο Ψαλίδα και Στέφανο Δούκα, οι οποίοι ήταν μέλη της Εταιρείας του Ρήγα. Αρχικά ο Περραιβός δεν διευκρινίζει σε ποια περίοδο αναφέρεται (την ρωσική 1800-1807, την γαλλική που προηγήθηκε ή την γαλλική που ακολούθησε). Γράφει όμως στη συνέχεια πως κατά την περίοδο που ήθελε να την εκδώσει και δίσταζε (δηλαδή στην ρωσική) παρουσιάστηκαν ταυτόχρονα δυο στοιχεία «άκρως αντίθετα και πολέμια»: η «τυραννία» και η υπέρ της ελευθερίας «εθνική εταιρία«. Η δεύτερη τον προέτρεψε «να εκδώσει ανυπερθέτως το πόνημα προς αναρρίπισιν και ενθουσιασμόν των ομογενών«.

Συνεπώς, ο Περραιβός α) διαχωρίζει την Εταιρεία του Ρήγα από την «Εθνική Εταιρεία» χωρίς ούτε την δεύτερη να κατονομάζει, ούτε να λέει την μεταξύ τους σχέση, β) αφήνει να εννοηθεί ότι η «Εθνική Εταιρεία» είναι η Φιλική, η οποία είναι ενεργή στην περίοδο 1800-1807, γ) αντιφάσκει με τον εαυτό του, αφού με τον όρο «τυραννία» δεν μπορεί να εννοεί μόνον τους «Έλληνες προδότες» Γεώργιο Μπότσαρη και μ. Ιγνάτιο αλλά και την ρωσική παρουσία στα Επτάνησα, λέγοντας ότι αυτός υπηρετούσε το «έθνος» μέσω μιας Εταιρείας που δεν είχε σχέση με την Ρωσία. δ) Προς επίρρωση της αντιρωσικής, δημοκρατικής του ταυτότητας λέει ότι στην πρώτη του έκδοση είχε γράψει ανώνυμα, επειδή κατήγγειλε ως προδότη τον μητροπολίτη Άρτας Ιγνάτιο για την καταστροφή της Πρέβεζας το 1798 από τον Αλή πασά. Τότε, λέει, υπήρχαν δυο κόμματα στα Επτάνησα, το δημοκρατικό και το αριστοκρατικό το οποίο υπερίσχυσε. Έμμεσα λοιπόν, ξεκαθαρίζει ότι η έκδοση του 1815 είναι «ανύπαρκτη» γι’ αυτόν, δηλαδή «εκ συνθηκών ψευδή» τα όσα λέγονται εκεί και είναι διαφορετικά από την πρώτη έκδοση. Άρα η τελική του άποψη είναι αυτή: Δυο ήταν οι υπεύθυνοι της καταστροφής της Πρέβεζας που οδήγησε στην ισχυροποίηση του Αλή πασά και στην καταστροφή του Σουλίου, ο Μπότσαρης και ο Ιγνάτιος και μάλιστα ο δεύτερος παρέσυρε τον πρώτο. Όσο για την «προδοσία», αυτή γίνεται υπέρ των Οθωμανών (;) και εναντίον Ελλήνων και Γάλλων. Γιατί όμως; Το 1803 μιλούσε ειρωνικά για «φιλάνθρωπους» Γάλλους που όταν πρωτοήρθαν ήταν «φίλοι του Αλή πασά και όχι της ανθρωπότητος». Το 1857 ο Περραιβός στρογγυλεύει πολύ τα πράγματα υπέρ των Γάλλων, διευρύνει τις κατηγορίες προδοσίας κατά Ελλήνων, αλλά θυμάται και ότι μεσολαβώντας προς τον «αείμνηστον και φιλογενήν Κοραήν», ο Ναπολέων τροφοδοτεί με πολεμοφόδια το Σούλι τον Απρίλιο του 1802· το τελευταίο το είχε ξεχάσει στην πρώτη έκδοση, όταν ήταν πολύ πρόσφατο, αλλά και το 1815.

Τα βασικά ερωτήματα: Τι τον ώθησε να ξαναγράψει διαφορετικά την ιστορία το 1815 και για ποιον λόγο θέλησε να «προβεί σε αποκαλύψεις» μόλις το 1857; Γιατί δεν αναφέρεται στην αγγλική περίοδο των Επτανήσων 1815-1821; Ποια ήταν η Εθνική Εταιρεία η οποία «εμφανίστηκε» και πριν το 1803 τον παρότρυνε να γράψει όσα έγιναν στην Ήπειρο επί Ενετοκρατίας και δημοκρατικών Γάλλων στα Επτάνησα; Τι σχέση είχε αυτή με την Εταιρεία του Ρήγα; Σε ποιες δημοκρατικές (θετικές) δυνάμεις επρόσκειτο η Φιλική Εταιρεία, την οποία φαίνεται ότι υπηρετούσε, πριν αυτή τυπικά δημιουργηθεί; (τι πήγε να κάνει στην Βιέννη το 1814;) Γιατί επέλεξε να υπηρετήσει και να μισθοδοτείται από την (αρνητική δύναμη) «τυραννία», τόσο στο διάστημα 1800-07, όσο και στο διάστημα 1814-21; Γιατί αν δεν υπηρετούσε την τυραννία, αλλά την Εταιρεία, τότε η Εταιρεία, ο Καποδίστριας και η «τυραννία» ήταν ένα και το αυτό, επειδή αυτό δείχνουν τα έργα, αντίθετα με τα λόγια. Η «τυραννία» ήταν μάλλον η ανειλικρινής δήλωση του Περραιβού, ώστε για να επιτευχθεί μια συμμαχία με τεκτονικές δυνάμεις σ’ ένα σχέδιο που δεν έπρεπε να δείχνει «ρωσικό». Σχετικά με τα γεγονότα που μπορούμε να διαπιστώσουμε (ή να πιθανολογήσουμε), ο Χριστόφορος Περραιβός λέει αλήθειες ή ψεύδη;

Αν ο μ. Ιγνάτιος, ο μ. Ιερόθεος, ο Γ. Μπότσαρης, ο Κουτσονίκας, ο Δ. Ζέρβας και κάποιοι τσιγγάνοι δεν πρόδωσαν την Πρέβεζα, την Πάργα και το Σούλι, τότε γιατί ο Δ. Οικονόμου να πρόδωσε τον Ρήγα; Το έμβλημα των κοραϊστών σ’ ένα βιβλίο ενός «ρωσόφιλου» καποδιστριακού δεν προμηνύει αποκαλύψεις

Προφανώς το δεύτερο. Ο Περραιβός -που πάντα έκρυβε την δράση του- κλείνει τον απολογισμό της ζωής του με κάποια κείμενα που δεν αποκαθιστούν την αλήθεια, αλλά που επενδύουν στο μέλλον ενός ημιτελούς έργου. Δυο φράσεις από την έκδοση του 1857 δείχνουν επίσης προς αυτή την κατεύθυνση: «Την Ιστορίαν των Αθηνών περιττόν ενόμισα να συντάξω ενταύθα, ως το πρώτον, διότι την περιτομήν εκείνην απήτησαν αι τότε περιστάσεις, και διότι περί Αθηνών διάφοροι παλαιοί τε και νέοι ιστορικοί και περιηγηταί της Ελλάδος έγραψαν διεξοδικάς και ακριβείς περί αυτών ιστορίας […] το λεκτικόν της δευτέρας εκδόσεως διόρθωσα επί το βέλτιον παρά της πρώτης· … πάντες γνωρίζουσιν αλανθάστως την έκτοτε μέχρι της σήμερον επί τα κρείττω μεταβολήν του Έλληνος λόγου, … εάν τότε ήθελα μεταχειρισθή την σημερινήν γλώσσαν, οι πλειότεροι βέβαια δεν την εννόουν εντελώς …». Ο Περραιβός αναγκαζόμενος να θεωρήσει ως α΄ έκδοση τον Β΄ τόμο του 1815, λέει ότι δεν συμπεριλαμβάνει την Αθήνα, επειδή ήταν πρόχειρη η εξιστόρηση, άλλοι στο μεταξύ την έγραψαν καλύτερα. Εννοεί ότι είχε αναλάβει τότε να προωθήσει το θέμα της Αθήνας, αυτή η φάση της Επανάστασης έχει κλείσει. Στο δεύτερο ζήτημα απορρίπτει πλέον την αρχαΐζουσα (με ομηρικά στοιχεία) γλώσσα που χρησιμοποιούσε ο κύκλος του Βουκουρεστίου και το Πατριαρχείο. Θεωρεί βελτίωση και θετική εξέλιξη την «μέση οδό» που θα ονομαστεί «κοραϊκή γλώσσα». Η «μέση οδός» αντανακλά την επικράτηση των κοραϊστών στο ελληνικό κράτος, όταν η αντιχριστιανική τάση του Κοραή είχε τότε διαδώσει και τα greeklish της εποχής. Η «Ρομεηκη γλοσα» (γραφή) του Βηλαρά δεν απαντάται μόνον στην «Ελληνική Νομαρχία». Μια εκδοχή της κατήχησης της Φιλικής είναι γραμμένη σχεδόν σ’ αυτή την γλώσσα: Αφου γνορισις ενα Γρεκον οτι ινε βεβεος τιουτος εραστις τις πατριδος κε καλος ανθροπος οτι δεν ινε μελος ις καμιαν αλιν ετεριαν μιστικιν .. . Ο γνωστός κώδικας των Φιλικών δεν έχει σύμβολα για τα ομόηχα φωνήεντα, για τα διπλά «ψ» και «ξ». Κανένα κείμενο όμως τέτοιας συμβολικής γραφής προ του 1818 δεν βρέθηκε, ενώ η κατήχηση που βρέθηκε στις ηγεμονίες και αυτή που βρίσκεται στο αρχείο της Ι.Ε.Ε.Ε. είναι γραμμένη στα ελληνικά: Ἀφ’ οὐ γνωρίσης ἕνα Ἕλληνα ὅτι εἶναι βέβαιος ἐραστής τῆς ἐλευθερίας τῆς πατρίδος καί καλός ἄνθρωπος, καί ὅτι δέν εἶναι μέλος ἄλλης τίνος μυστικῆς Ἑταιρείας … . Το 1814 όταν οι Άγγλοι έπαιρναν την θέση των Γάλλων στην Κέρκυρα, ο Βηλαράς τύπωνε το βιβλίο «Η ρομεηκη γλοσα στην τηπογραφηα τον Κορφον», αφιερώνοντάς το στον Ψαλίδα. Αντίθετα, ο Ψαλίδας έγραφε βιβλία σε ελληνικά και λατινικά ταυτόχρονα, υπονοώντας σαφώς ότι αυτές ήταν οι δυο οι γλώσσες των χριστιανικών κειμένων και μάλιστα η δεύτερη ήταν μετάφραση της πρώτης. Η πλευρά του Κοραή την οποία ο Περραιβός μερικώς και κατά συνθήκη υιοθετεί το 1857-60, υποκρινόμενη ότι στήριζε την αναγέννηση των Ελλήνων στο αρχαίο τους παρελθόν (μόνο), εξαιρούσε όχι μόνον την αλεξανδρινή περίοδο (τεράστια η απέχθεια προς τον Μ. Αλέξανδρο), αλλά και την ομηρική εποχή. Εργαλειακά χρησιμοποιούσε την αρχαιότητα, κυρίως για να τονίζει την λέξη «δημοκρατία». Η γλώσσα στην οποία στήριζε ο κοραϊκός κύκλος την ελληνική (γραικική) ταυτότητα ήταν απλώς το αντιστάθμισμα της χριστιανικής πίστης. Από τότε είχε θέσει τα θεμέλια απορρόφησης της ελληνικής γραφής από το λατινικό αλφάβητο. Και το 1857, όταν ο Περραιβός ξαναέβαζε τον μ. Ιγνάτιο στο αγγλικό κάδρο, κάποιος στην αγγλική Ζάκυνθο την ξανατύπωνε «Μηκρη ορμηνια για τα γραματα κε ορθογραφηα της Ρομεηκης Γλοσας» του Γιάνη (sic) Βηλαρά (εταιριστή με τον οποίο είχε επικοινωνία ο Περραιβός).

Ο παπα Ανδρέας Ιδρωμένος από την Πάργα, είχε στην Κέρκυρα συνεργάτη και ομοϊδεάτη τον Χριστόφορο Περραιβό

Ο Περραιβός φρόντισε το θέμα «εχεμύθεια» ως το τέλος. Ο ακαδημαϊκός Νίκος Βέης αναφέρει ότι στις επανειλημμένες προσκλήσεις γραπτές και προφορικές, δικές του και του νομάρχη, προς τον Θεμιστοκλή, «ευπαίδευτο υιό» του Περραιβού, δεν έλαβε ποτέ την παραμικρή απάντηση, ούτε για τα βαφτιστικά που πιστοποιούσαν το πότε, πού γεννήθηκε και με ποιο όνομα βαπτίσθηκε ο «Χριστόφορος» [Άπαντα Χριστόφορου Περραιβού, 1956]. Στο τέλος της ζωής του συνεχίζει να τηρεί στάση παραπλήσια με αυτήν του Καποδίστρια στο υπόμνημα του 1826. Μετά το «Σούλλι», γράφει ξανά για τον Ρήγα (1860). Μετεπαναστατικά, είχε ξεκινήσει να γράφει το 1836. Περιγράφοντας την ζωή του, αποσιωπά την παρουσία του στην Αγ. Πετρούπολη, λέγοντας ότι μετά την άφιξη των Άγγλων στην Κέρκυρα, πηγαίνει στην Μπαρλέτα, από εκεί στην Μάνη και ενδιάμεσα στην Κωνσταντινούπολη, Οδησσό, Βεσσαραβία, Μολδοβλαχία. Ένα ακόμα ενδεικτικό στοιχείο της στάσης του είναι ότι αποφεύγει τελείως να πάρει θέση στο θέμα του «κυβερνήτη Καποδίστρια». Ένα μικρό στιγμιότυπο από την ζωή του Περραιβού αναφέρει στον πρόλογο του Α΄ τόμου της Ιστορίας του ο Φιλήμων. Λέει πως όταν ήταν νέος και ανυποψίαστος, έβλεπε τον Δικαίο, τον Αριστείδη και τον Περραιβό να συσκέπτονται κρυφά και να τραγουδούν γεμάτοι ενθουσιασμό και συγκίνηση τα τραγούδια του Ρήγα (εννοεί προφανώς στην Κωνσταντινούπολη όταν ο ίδιος ήταν 18-20 ετών). Ο Περραιβός συμφωνεί με την Φιλική Εταιρεία της Οδησσού αλλά -παρότι το 1840 επιτίθεται σφοδρά κατά του Φραντζή- δεν τον επικρίνει που την τοποθετεί στο χριστιανικό περιβάλλον των Φαναριωτών και του Καποδίστρια, αλλά γιατί τον είπε αναξιόπιστο ιστορικό, συνεργάτη του Ιγνάτιου στην εξαπάτηση του Αλή πασά, αφήνοντας και περιθώριο για υπόνοια κατάχρησης. Σε ανταπόδοση, ο Περραιβός κατηγορεί ως πολλά λανθασμένη την ιστορία του Φραντζή σε περιφερειακά θέματα. Να θυμηθούμε ότι η ιστορία του πρωτοσύγκελου Φραντζή κυκλοφόρησε σε περίοδο πολιτικής όξυνσης (Φιλορθόδοξος Εταιρεία των Γεωργίου Καποδίστρια, Ιωάννη Κολοκοτρώνη, Νικήτα Σταματελόπουλου κ.α.). Ως προς το πλαίσιο, η αντίδραση του Περραιβού στον Φραντζή θυμίζει πολύ την αντίδραση του Ξάνθου στον Αναγνωστόπουλο. Και παρότι το μεταξύ τους επεισόδιο δεν είχε διάρκεια, το πραγματικό αίτιο της διαφωνίας τους φαίνεται διαφορετικό από τα λεγόμενα.

Ο δισεγγονός του π. Ανδρέα έγραψε το 1900 μια βιογραφία για τον Καποδίστρια, δεν έδωσε όμως στην δημοσιότητα τις επιστολές του προπάππου του με τον Περραιβό

Η αφήγηση του Περραιβού για το Σούλι συνέχισε να προκαλεί αντιδράσεις. Το 1888 ο Περικλής Ζερλέντης δημοσίευσε στον «Παρνασσό» μια μελέτη που έδειχνε ασυνάρτητο τον Περραιβό ως προς το Σούλι και την Πάργα, βασισμένη στην σύγκριση των τριών εκδόσεων. Το θεώρησε τόσο σημαντικό, ώστε να το εκδώσει και ως βιβλίο το 1889. Όμως αυτό που δεν ανέδειξε ο Ζερλέντης είναι το κίνητρο του Περραιβού στην αναξιοπιστία. Το 1857 ο Περραιβός επικρίνει τους Γάλλους Pouqueville και Carrel για τις λανθασμένες ιστορίες τους ως προς το Σούλι. Φαίνεται όμως ότι το αίτιο είναι ευρύτερο. Αμφότεροι περιγράφουν μια Φιλόμουσο / Φιλική Εταιρεία που συγκροτείται στην Βιέννη υπό την προστασία της αντιτουρκικής Ιεράς Συμμαχίας, κάτι που δεν θεωρεί άξιο αναφοράς και αντίκρουσης ο Περραιβός. Γράφοντας όμως για τον Ρήγα, θεωρεί πρόδρομό του τον Άγιο Κοσμά Αιτωλό και σχετιζόμενο με τον Ευγένιο Βούλγαρι και το Άγιο Όρος. Ο Περραιβός λέει ότι το 1797 κατευθύνονταν μαζί με τον Ρήγα από την Τεργέστη προς τα Επτάνησα και την Ήπειρο. Η Επανάσταση του Ρήγα θα άρχιζε σε συνεργασία με τους Γάλλους από την Ήπειρο και την Μάνη. Το 1798 ο Περραιβός βρίσκεται στην Πρέβεζα και μαζί με τους Γάλλους αντιμετωπίζει τον Αλή πασά. Μετά την αποτυχία καταφεύγει στην Πάργα και από εκεί πηγαίνει στην Ζάκυνθο το 1802. Τα Επτάνησα βρίσκονται τότε στην ρωσική διοίκηση, αναγνωρίζονται όμως ως ανεξάρτητο κράτος τόσο από την Αγγλία, όσο και από την Γαλλία. Το 1803 καταρτίζεται νέο Σύνταγμα. Αναγνωρίζεται ως επικρατούσα θρησκεία η της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας θρησκεία. Τα ελληνικά ορίζονται ως απαραίτητη προϋπόθεση για κατοχή θέσης στο δημόσιο. Τότε, σύμφωνα με τον Περραιβό, η Εθνική Εταιρεία τον στέλνει στο Παρίσι. Δι’ αυτού καταγγέλλονται (προσχηματικά) ο Μπότσαρης και ο Ιγνάτιος, επειδή εναντιώθηκαν στην γαλλοκινούμενη Επανάσταση. Ο Περραιβός επιστρέφει στα Επτάνησα και το 1804, όταν ο Καποδίστριας είχε αναλάβει πρωθυπουργός στην Ιόνιο Πολιτεία. Διορίζεται δάσκαλος των ελληνικών και συνεργάζεται με τον Παργινό π. Ανδρέα Ιδρωμένο. Η αδημοσίευτη ως σήμερα αλληλογραφία του με τον π. Ανδρέα επιβεβαιώνει με απόλυτο τρόπο ότι το 1802 ο Περραιβός είναι μέλος κάποιας Εταιρείας (προφανώς αυτής που ονομάζει «Εθνικής»). Την πληροφορία καταθέτει ο ιστορικός και πρώην πρωθυπουργός Σπυρίδων Λάμπρος (Μικταί Σελίδες, 1905, σ. 647). Από την αλληλογραφία φαίνεται ότι ο Περραιβός το 1802 βρίσκεται στο Λιβόρνο. Διαβάζει στους εκεί Έλληνες (εταιριστές) το χειρόγραφο της Ιστορίας του Σουλίου και Πάργας. Αυτοί ενθουσιάζονται και τον στέλνουν με δική τους χρηματοδότηση στο Παρίσι για να το εκδώσει. Στην αλληλογραφία περιλαμβάνεται κρυπτογράφηση, διαφορετική από αυτήν που γνωρίζουμε για την (μετά το 1818) Φιλική.

Στα τέλη του 1804, ο Ναπολέων στέφει τον εαυτό του αυτοκράτορα, ο Μπετόβεν σκίζει την αφιέρωση που τού έκανε στην «Ηρωική» συμφωνία, όμως ο Περραιβός δεν σκίζει την δική του γαλλο-δημοκρατική ταυτότητα. Συνεργάζεται με τον Καποδίστρια, ο οποίος συνεργάζεται με τον μ. Ιγνάτιο στην κατεύθυνση με την οποία θα εναντιωθούν όλο και περισσότερο ο Ναπολέων με τον Κοραή. Η Επανάσταση των Σέρβων ξεκινά με τον Κων. Ροδοφοινίκη και τον Κων. Υψηλάντη να καθοδηγούν το σερβικό κίνημα του Καραγιώργη μέσω της Ρωσίας. Το 1805 ο Κοραής εμφανίζεται κραυγάζων προς τους Γραικούς. Θριαμβολογώντας για το Αούστερλιτς τους προτρέπει να πάψουν να θεωρούν τους εαυτούς τους «Ρωμαίους». Να εγκαταλείψουν τους Ρώσους και να γίνουν «Γραικογάλλοι», υπό τον φωτισμένο γίγαντα Ναπολέοντα που νικά τους -ελάχιστα φωτισμένους- Ρώσους. Ο Ναπολέων κραυγάζει στον Σουλτάνο να συνετιστεί, γιατί θα χάσει την αυτοκρατορία του. Τον πείθει να εκδιώξει τους ηγεμόνες της Βλαχίας και της Μολδαβίας (η Ρωσία είχε συμμαχία με την Πύλη εναντίον της Γαλλίας από τον Σεπτέμβριο του 1798. Κατέλαβε τα Επτάνησα το 1799 με την σύμφωνη γνώμη της Αγγλίας).

Την εποχή που ο Κοραής ανησυχούσε από το Παρίσι -και για λογαριασμό του Ναπολέοντα- μήπως οι Γραικοί παραμείνουν ρωσόφιλοι και Ρωμηοί, ο Καποδίστριας γλεντούσε στην Λευκάδα την νίκη επί του Αλή πασά, οργάνωνε στρατό και δημιουργούσε πολιτική συνείδηση. Ο Ναπολέων φρόντισε να μην επαναληφθούν σύντομα τα γλέντια. Το θέμα είναι αρκετά άγνωστο. Γνωστό έγινε μόνον ότι ο Καποδίστριας υπήρξε ένας «συντηρητικός» πολιτικός. Ευτυχώς, το λαϊκό σκίτσο του 20ου αιώνα δεν συμβαδίζει με το λαϊκό Πανεπιστήμιο

Το 1806 διαλύεται η συμμαχία του 1798. Ξεκινάει νέος ρωσοτουρκικός πόλεμος. Ως το 1807 οι Φαναριώτες ηγεμόνες αντικαθίστανται ως επίβουλοι του Σουλτάνου. Μάλιστα ο Κωνσταντίνος Υψηλάντης διαφεύγει στην Ρωσία. Αντ’ αυτού συλλαμβάνεται και εκτελείται στην Πόλη ο πατέρας του Αλέξανδρος. Στην Πελοπόννησο δολοφονείται ο Ζαχαριάς, γλυτώνει προσωρινά ο Ανδρίτσος, οι Κλέφτες έχουν συντριβεί και ο Θ. Κολοκοτρώνης περιθάλπεται από τον Ρώμα στην Ζάκυνθο. Το 1807 τα Επτάνησα κηρύσσουν τον πόλεμο στην Γαλλία και ο Ναπολέων, νικητής του τσάρου Αλέξανδρου στην Friedland τα αποσπά από την Ρωσία. Η Επανάσταση αντί να διευρυνθεί, σταματά. Η εξήγηση των περίεργων και μετακινούμενων συμμαχιών βρίσκεται στο τεκτονικό επίπεδο, όμως η επιδίωξη των χριστιανών μέσω της Ρωσίας ήταν η πλήρης ανατροπή της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ιωάννης Φιλήμων μας διαφωτίζει κάπως. Στο πρώτο του Δοκίμιο για την Φ. Ε. γράφει: «Συγχρόνως αναβαίνουσι τους θρόνους της μεν Δακίας ο Κωνσταντίνος Υψηλάντης και ο Αλέξανδρος Μουρούζης, της δε Μεγάλης Εκκλησίας ο Γρηγόριος, όλοι Ρωσσίζοντες. Εις χειρόγραφον ημερολόγιον του 1800 είδομεν Συμφωνίαν τινά μεταξύ των τριών τούτων περί της επαναστάσεως της Ελλάδος δια του κινήματος της Σερβίας· δι’ αυτής δε, καθώς και δια των άλλων γειτόνων Επαρχιών, να ενεργηθή η κατάσχεσις του Αίμου, και τοιουτοτρόπως να εξαπλωθή ο πόλεμος μέχρι της Θεσσαλίας και της Πελοποννήσου».

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

2 Responses to ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (9ο μέρος)

  1. Παράθεμα: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (8ο μέρος) | Το καραβάκι της ιστορίας

  2. Παράθεμα: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1819 ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 (10ο μέρος) | Το καραβάκι της ιστορίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.